ارزیابی امکان اجرای برنامه‌های آموزش سواد مالی کودکان در کتابخانه‌‌های عمومی با رویکرد سوات

امیدخدا, مریم; خواجه‌علی جهانتیغی, زهرا; تودار, رسول

doi:10.61882/publlij.2025.2075511.1048

ارزیابی امکان اجرای برنامه‌های آموزش سواد مالی کودکان در کتابخانه‌‌های عمومی با رویکرد سوات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مریم امیدخدا ¹

زهرا خواجه‌علی جهانتیغی ²

رسول تودار ³

¹ دکترای علم اطلاعات و دانش شناسی، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، تهران، ایران

² گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

³ گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران

10.61882/publlij.2025.2075511.1048

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی امکان اجرای برنامه‌های آموزشی سواد مالی کودکان در کتابخانه‌های عمومی و تدوین راهبردهای مناسب برای آن، با استفاده از مدل تحلیل سوات انجام شده است.
روش: این پژوهش از نوع کاربردی است که با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) اجرا شد. داده‌ها از طریق مطالعه اسنادی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۰ نفر از صاحب‌نظران (متشکل از اساتید علم اطلاعات، کارشناسان نهاد کتابخانه‌ها، کتابداران کودک و یک استاد مالی) گردآوری شد. تحلیل کیفی داده‌ها با روش تحلیل محتوای مضمونی و تحلیل کمی آن‌ها با فن دلفی و فرآیند وزندهی در چارچوب سوات انجام گرفت.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد مجموع امتیاز وزنی عوامل داخلی (قوت‌ها و ضعف‌ها) 3.86 و عوامل خارجی (فرصت‌ها و تهدیدها) 3.93 است که هر دو از میانگین نظری (عدد 3) بالاترند. این امر بیانگر برتری قوت‌های درونی (مانند تعهد به آموزش همگانی، فضاهای جذاب کودک و قابلیت برنامه‌ریزی خلاقانه) و غلبه فرصت‌های بیرونی (مانند استقبال خانواده‌ها و افزایش آگاهی آنان) بر تهدیدها و ضعف‌هاست. مهم‌ترین ضعف، محدودیت امکانات آموزشی و مهم‌ترین تهدید، ضعف زیرساخت ملی سواد مالی شناسایی شد. بر این اساس، راهبردهای چهارگانه SO، ST، WO و WT تدوین شد.
نتیجه‌‌گیری: نتایج نشان می‌دهد کتابخانه‌های عمومی ایران از ظرفیت و موقعیت راهبردی مناسبی برای ورود به عرصه آموزش سواد مالی کودکان برخوردارند. موفقیت در گرو آغاز گام‌به‌گام با برنامه‌های خلاقانه و کم‌هزینه و هم‌زمان، جذب مشارکت و منابع برای رفع موانع زیرساختی است.

کلیدواژه‌ها

آموزش سواد مالی

کودکان

امکان‌سنجی

کتابخانه‌های عمومی

تحلیل سوات

Amagir, A., Groot, W., Maassen van den Brink, H., & Wilschut, A. (2018). A review of financial-literacy education programs for children and adolescents. Citizenship, Social and Economics Education, 17(1), 56-80. https://doi.org/10.1177/2047173417719555

Ataei-Zaher, S., Tajafari, M., Sanatjoo, A., & Sharif, A. (2021). Feasibility Study of Providing Effective Services on Economic Development in Mashhad Public Libraries. Library and Information Sciences, 24(2), 59-84.

Bahmani, N., Arasti, Z., & Hosseini, S.R. (2020). Comparative study of entrepreneurship education in elementary school in selected countries and presenting a model for Iran. Quarterly Journal of the Macro and Strategic Policies, 7(28), 630-645. https://doi.org/10.32598/JMSP.7.4.6

Batty, M., Collins, J. M., & Odders‐White, E. (2015). Experimental evidence on the effects of financial education on elementary school students' knowledge, behavior, and attitudes. Journal of Consumer Affairs, 49(1), 69-96. https://doi.org/10.1111/joca.12058

Batty, M., Collins, J. M., O’Rourke, C., & Odders-White, E. (2020). Experiential financial education: A field study of my classroom economy in elementary schools. Economics of Education Review, 78, 102014. https://doi.org/10.1016/j.econedurev.2020.102014

Cerya, E., Tasman, A., & Rahmi, E. (2020, March). Fillecya (Financial Literacy) Board: Analysis of Media Development Needs from the Teacher’s Perspective in Understanding Financial Literacy Early. In 4th Padang International Conference on Education, Economics, Business and Accounting (PICEEBA-2 2019) (pp. 509-515). Atlantis Press. https://doi.org/10.2991/aebmr.k.200305.112

Fan, L., & Zhang, L. (2021). The influence of financial education sources on emergency savings: The role of financial literacy. Family and Consumer Sciences Research Journal, 49(4), 344-361. https://doi.org/10.1111/fcsr.12400

Faulkner, A. E. (2016). Financial literacy education in the United States: Library programming versus popular personal finance literature. Reference and User Services Quarterly, 56(2), 116-125. https://doi.org/10.1177/0961000615616106

Faulkner, A.E. (2022). Financial literacy resources in US public libraries: website analysis. Reference Services Review, 50(3/4), 377-391. https://doi.org/10.1108/RSR-02-2022-0008

Ghaderirahaghi, M., & Khandan-Alamdari, S. (2020). Providing a framework for establishing and developing a continuous financial literacy system by measuring financial literacy in Tehran high schools. Karafan Journal, 17(3), 265-283. https://doi.org/10.48301/kssa.2020.124676

Ghanadinezhad, F. (2022). Entrepreneurship in Public Libraries: A Review of Studies Using the Meta-Synthesis Method. Library and Information Science Research, 12(1), 100-120. https://doi.org/10.22067/infosci.2022.24194.0

Hapsari, D. T., Suryono, Y., & Amiliya, R. (2019). 21st century skills; The effect of Project Based Learning to financial literacy on children aged 5-6 years. EARR (Educational Administration Research and Review), 3(2), 85-93. https://doi.org/10.17509/earr.v3i2.22370

Haseli, D., Safavi, Z., Parsa, F. (2023). The Activities of Public Libraries in the Economic Development of Society: A Systematic Review. Research on Information Science and Public Libraries, 29(2), 162-181. http://doi.org/10.61186/publij.29.2.162

He, H., Luo, W., Gong, Y., Berson, I. R., & Berson, M. J. (2023). Digital Financial Literacy of Young Chinese Children in Shanghai: A Mixed Method Study. Early Education and Development, 1-20. https://doi.org/10.1080/10409289.2023.2208011

Hendrickson, L., Croymans, S., & Jokela, R. H. (2017). Partnering with local libraries to promote youth financial literacy. Journal of Consumer, 29(5), 25-34.

Khodapanah, M., Mosapour, N., Davaei, M., & Ahmady, G. (2022). Designing a financial literacy curriculum Model for student’s elementary level. Iranian Journal of Curriculum Studies, 17(65), 47-74.

Kiszl, P., & Winkler, B. (2022). Libraries and financial literacy. Reference Services Review, 50(3/4), 356-376. https://doi.org/10.1108/RSR-01-2022-0005

Loveimi, H. (2017). Investigating the financial literacy and providing solutions to improve it amongstudents in secondary schools of Ahvaz city (Master’s thesis). Ilam University, Ilam, Iran. [In Persian]

Ming, K. Y. L., & Jais, M. (2021). Parents’ Perception on Importance of Financial Education for Children in the COVID-19 Pandemic Context. International Journal of Academic Research in Progressive Education and Development, 10(2), 867-876. https://doi.org/10.6007/IJARPED/v10-i2/10204

Mishra, D., & Kumar, M. (2019). Financial Literacy and Education for Improving Financial Skills. Available at SSRN 3488670. https://doi.org/10.2139/ssrn.3488670

Moshki, M., Mirzania, M., & Kharazmi A. (2018). The Relationship of Health Literacy to Quality of Life and Demographic Factors in pregnant women: A Crosssectional Study. Journal of Health Literacy, 2(4), 203-215. https://doi.org/10.29252/jhl.2.4.1

Parsazadeh, A., & Shaghaghi, M., (2018). Public Libraries and Social Construction of Reality. Research on Information Science and Public Libraries, 15(4), 29-60.

Peighami, A., & Toorāni, H. (2011). A study on the role of economy curriculum in formal and general curriculum of the world: An operational plan for a neglected curriculum Abstract. Journal of Educational Innovations, 10(1), 31-52.

Rahmati, S. (2016). Investigating the impact of literacy and entrepreneurship on performance (case study of Yazd steel companies). Islamic Azad University, Yazd Branch, Faculty of Literature and Humanities. Master's thesis.

Rudeloff, M. (2019). The influence of informal learning opportunities on adolescents’ financial literacy. Empirical Research in Vocational Education and Training, 11(1), 11. https://doi.org/10.1186/s40461-019-0086-y

Saputra, J., & Susanti, D. (2021). A Study of Several Financial Literacy Teaching Methods for Children. International Journal of Ethno-Sciences and Education Research, 1(2), 7-10. https://doi.org/10.46336/ijeer.v1i2.120

Sari, R. C., Aisyah, M. N., Ilyana, S., & Hermawan, H. D. (2022). Developing a Financial Literacy Storybook for Early Childhood in an Augmented Reality Context. Contemporary Educational Technology, 14(2), ep363. https://doi.org/10.30935/cedtech/11734

Sherraden, M.S., Johnson, L., Guo, B., & Elliott, W. (2011). Financial capability in children: Effects of participation in a school-based financial education and savings program. Journal of Family and Economic Issues, 32(3), 385-399. https://doi.org/10.1007/s10834-010-9220-5

Tufetulov, A.M., Shavaleyeva, C.M., Sabitova, N. M., & Abdreev, T.I. (2022). Improving financial literacy of the children and teenagers in the Russian Federation. https://doi.org/10.22478/ufpb.2179-7137.2019v8n6.49201

UNESCO. (n.d.). Literacy. Retrived Sep 21, 2019 from: https://en.unesco.org/themes/literacy

Williams, P., Morton, J. K., & Christian, B. J. (2022). Enhancing financial literacy in children 5–12 years old using authentic learning within a school market garden programme. Education 3-13, 50(3), 361-374. https://doi.org/10.1080/03004279.2020.1851741

Yap, J. M., Barat, A. H., & Kiszl, P. (2022). Readiness of public libraries in developing a financial literate individual. Journal of Library Administration, 62(8), 1045-1069. https://doi.org/10.1080/01930826.2022.2127588

Zagorcheva, D. (2021). The need for financial literacy in children as a key factor for their future career development. Кариери, 1(1), 23-28. https://doi.org/10.46687/FFGZ5352