https://publij.ir/ تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی fa daily 1 Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0330 Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0330 https://publij.ir/article_733240.html هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان آمادگی کتابخانه‌های عمومی تحت پوشش نهاد کتابخانه‌های عمومی ایران برای اجرای برنامه‌های یادگیری مادام‌العمر انجام شد. روش: روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی- پیمایشی است. جامعه پژوهش کلیه کتابداران شاغل در کتابخانه‌های عمومی ایران به تعداد 7000 نفر بودند که از این جامعه، تعداد 364 نفر به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شد. در نهایت،  223 نفر در تکمیل پرسش‌نامه‌ها مشارکت کردند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامه‌ای محقق‌ساخته با هشت مؤلفه کلیدی شامل مهارت‌های پایه یادگیری مادام‌العمر، صلاحیت‌های کارکنان، همکاری بین‌سازمانی، زیرساخت‌های یادگیری، توسعه شخصی و حرفه‌ای، پشتیبانی از آموزش رسمی، دسترسی برابر به منابع اطلاعاتی و ارتقای فرهنگ مطالعه و خواندن بود.یافته‌ها: یافته‌ها حاکی از آمادگی بیشتر از حد متوسط کتابخانه‌های عمومی در حوزه‌های مهارت‌های پایه، صلاحیت‌های کارکنان، همکاری با سازمان‌ها، زیرساخت‌های یادگیری، پشتیبانی از آموزش رسمی و ارتقای فرهنگ مطالعه و خواندن بود. با این حال، در ارائه فرصت‌های یادگیری اثربخش برای توسعه شخصی و حرفه‌ای و همچنین دسترسی برابر به منابع اطلاعاتی، میزان آمادگی کمتر از حد متوسط بود.نتیجه‌‌گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد که کتابخانه‌های عمومی تحت پوشش نهاد کتابخانه‌های عمومی ایران ظرفیت نسبتاً مناسبی برای اجرای برنامه‌های یادگیری مادام‌العمر دارند. با این حال، دو حوزه مهم یعنی توسعه شخصی و حرفه‌ای کاربران و نیز دسترسی برابر به منابع اطلاعاتی نیازمند توجه، سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی بیشتر هستند. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود نهاد کتابخانه‌های عمومی با تقویت دسترسی به منابع دیجیتال و ارائه برنامه‌های متنوع آموزشی، زمینه‌های لازم را برای تحقق هرچه بهتر یادگیری مادام‌العمر در سطح ملی فراهم آورد. https://publij.ir/article_730077.html هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش کتابخانه‌های عمومی در توانمندسازی اطلاعاتی زنان سوزن‌دوز بلوچ انجام شده است.روش: این پژوهش با رویکرد کیفی اکتشافی در قالب مطالعه موردی با روش تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۰ نفر از کتابداران کتابخانه‌های عمومی و کارشناسان حوزه صنایع‌دستی گردآوری شده‌اند که به‌صورت هدفمند و بر اساس معیارهای دانش و انگیزه انتخاب شدند. برای اعتباربخشی به داده‌ها، متن مصاحبه‌ها توسط مشارکت‌کنندگان تأیید شد و کدگذاری استقرایی با استفاده از روش ضریب توافق بین دو کدگذار با استفاده از فرمول هولستی مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها: تحلیل مصاحبه‌ها منجر به استخراج ۴۲۳ کد باز، ۲۰ کد محوری و ۳ کد انتخابی شد. نتایج نشان داد که زنان سوزن‌دوز بلوچ با نیازهای متنوع اطلاعاتی مواجه‌اند؛ از جمله نیاز به منابع اطلاعاتی روزآمد در حوزه هنر سوزن‌دوزی، آموزش‌های مهارتی، اطلاعات مربوط به مواد اولیه، اشتراک‌گذاری تجربیات، آشنایی با اصول بازاریابی و تبلیغ، دسترسی به خدمات مکان‌محور، و بهره‌مندی از تسهیلات دولتی. همچنین، آنان برای رفع این نیازها به آموزش‌های رسمی، غیررسمی و فناورانه وابسته‌اند. مهم‌ترین چالش‌های شناسایی‌شده شامل موانع مالی، ضعف در خدمات اطلاع‌رسانی، نبود آگاهی و محدودیت دسترسی به منابع اطلاعاتی بود.نتیجه‌گیری: با توجه به گستردگی کسب‌وکارهای خُرد و اهمیت حفظ میراث فرهنگی، همسویی خدمات اطلاعاتی کتابخانه‌ها با نیازهای واقعی جوامع بومی، به‌ویژه زنان سوزن‌دوز بلوچ، می‌تواند به توسعه اقتصادی محلی و پایداری فرهنگی کمک کند. یافته‌های این پژوهش می‌تواند برای مدیران کتابخانه‌های عمومی، سیاست‌گذاران فرهنگی، فعالان صنایع‌دستی و پژوهشگران این حوزه سودمند باشد. https://publij.ir/article_731124.html هدف: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی امکان اجرای برنامه‌های آموزشی سواد مالی کودکان در کتابخانه‌های عمومی و تدوین راهبردهای مناسب برای آن، با استفاده از مدل تحلیل سوات انجام شده است.روش: این پژوهش از نوع کاربردی است که با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) اجرا شد. داده‌ها از طریق مطالعه اسنادی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۰ نفر از صاحب‌نظران (متشکل از اساتید علم اطلاعات، کارشناسان نهاد کتابخانه‌ها، کتابداران کودک و یک استاد مالی) گردآوری شد. تحلیل کیفی داده‌ها با روش تحلیل محتوای مضمونی و تحلیل کمی آن‌ها با فن دلفی و فرآیند وزندهی در چارچوب سوات انجام گرفت.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد مجموع امتیاز وزنی عوامل داخلی (قوت‌ها و ضعف‌ها) 3.86 و عوامل خارجی (فرصت‌ها و تهدیدها) 3.93 است که هر دو از میانگین نظری (عدد 3) بالاترند. این امر بیانگر برتری قوت‌های درونی (مانند تعهد به آموزش همگانی، فضاهای جذاب کودک و قابلیت برنامه‌ریزی خلاقانه) و غلبه فرصت‌های بیرونی (مانند استقبال خانواده‌ها و افزایش آگاهی آنان) بر تهدیدها و ضعف‌هاست. مهم‌ترین ضعف، محدودیت امکانات آموزشی و مهم‌ترین تهدید، ضعف زیرساخت ملی سواد مالی شناسایی شد. بر این اساس، راهبردهای چهارگانه SO، ST، WO و WT تدوین شد.نتیجه‌‌گیری: نتایج نشان می‌دهد کتابخانه‌های عمومی ایران از ظرفیت و موقعیت راهبردی مناسبی برای ورود به عرصه آموزش سواد مالی کودکان برخوردارند. موفقیت در گرو آغاز گام‌به‌گام با برنامه‌های خلاقانه و کم‌هزینه و هم‌زمان، جذب مشارکت و منابع برای رفع موانع زیرساختی است. https://publij.ir/article_730452.html هدف: یکی از چالش‌های اصلی این کتابخانه‌ها، تأمین منابع مالی کافی و بهره‌گیری از رویکردهای نوین کارآفرینی برای توسعه و پایداری فعالیت‌ها است. هدف این پژوهش شناسایی راهکارهای تنوع‌بخشی به تأمین منابع مالی و کارآفرینی در کتابخانه‌های عمومی است تا بتوان با بهره‌گیری از تجارب داخلی و بین‌المللی، چارچوبی مناسب برای ارتقای وضعیت مالی و مدیریتی این مراکز ارائه داد.روش: این پژوهش کیفی با روش مرور نظام‌مند واستفاده از روش هفت مرحله‌ای ساندالوسکی و باروسو(۲۰۰۶) انجام شده است. جامعه آماری شامل مطالعات داخلی (۱۳۸۸ تا ۱۴۰۰) و خارجی (۲۰۱۰ تا ۲۰۲۱) درباره راهکارهای تنوع‌بخشی به تأمین منابع مالی و کارآفرینی در کتابخانه‌های عمومی است.پس از غربالگری چندمرحله‌ای، ۳۰ مطالعه نهایی انتخاب شدند.یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد ۴۲ راهکار برای تنوع‌بخشی به منابع درآمدی کتابخانه‌های عمومی شناسایی شده است که درشش مقوله اصلی: اقدامات فرهنگی و اقتصادی درمناطق خاص، حاکمیت کتابخانه عمومی، توسعه زیرساخت‌های عمرانی و فناوری اطلاعات، توسعه خدمات کتابخانه‌ای، برنامه‌ها و فعالیت‌های فرهنگی و فعالیت‌های تجاری و کارآفرینی طبقه‌بندی می‌شوند. از جمله مهم‌ترین موارد می‌توان به نیازسنجی و توزیع هدفمند کتاب با بهره‌گیری ازهوش مصنوعی، تشویق خیرین، پیگیری قانونی بودجه، طراحی کتابخانه‌های الکترونیکی، همکاری با سازمان‌های هنری، راه‌اندازی کافه کتاب،برنامه‌ریزی استراتژیک، برگزاری نمایشگاه‌های تجاری و تجارت الکترونیک اشاره کرد. نتیجه‌گیری: تنوع‌بخشی به منابع مالی کتابخانه‌های عمومی نیازمند رویکردی جامع است که زیرساخت‌ها، فناوری‌های نوین، مشارکت مردمی وفعالیت‌های کارآفرینانه را همزمان تقویت کند. اجرای این راهکارها می‌تواند پایداری مالی کتابخانه‌ها را افزایش دهد و آنها را به مراکزی پویا و تأثیرگذار در توسعه فرهنگی و آموزشی جامعه تبدیل نماید. https://publij.ir/article_733597.html هدف: هدف پژوهش حاضر شناسایی مؤلفه‌های چارچوب خدمات اطلاعات سلامت براساس مرور نظام‌مند متون و تحلیل عاملی تأییدی مؤلفه‌ها از نظر کتابداران کتابخانه‌های عمومی ایران است.روش: رویکرد پژوهش ترکیبی اکتشافی و شامل دو مرحله مرور نظام‌مند متون و تحلیل عاملی تأییدی است. در مرحله نخست برای اکتشاف مؤلفه‌ها با استفاده از چارچوب پریزما، پایگاه‌های اطلاعاتی و استنادی به‌صورت نظام‌مند برای یافتن منابع مرتبط با «خدمات اطلاعات سلامت» جست‌وجو شدند. نتایج طی مراحل مختلف پالایش داده‌ها بررسی و در نهایت ۶۱ سند مرتبط شناسایی شد. داده‌ها به‌صورت موضوعی توسط تیم پژوهش تحلیل شدند. بر اساس مضامین استخراج‌شده، پرسشنامه‌ای طراحی شد و توسط ۳۰۰ کتابدار عمومی ایرانی تکمیل شد. داده‌های حاصل با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی مورد بررسی قرار گرفتند.یافته‌ها: مرور نظام‌مند متون نشان داد خدمات اطلاعات سلامت در کتابخانه‌های عمومی تنوع بالایی دارند و سه کارکرد و 19 خدمت شناسایی شدند. تحلیل عاملی تأییدی سه دسته اصلی خدمات اطلاعات سلامت استخراج شده شامل کارکردهای اطلاع‌رسانی (8 خدمت)، آموزشی (8 خدمت) و اجتماعی (12 خدمت) مرتبط با سلامت در کتابخانه‌های عمومی را تأیید کرد.نتیجه‌گیری: مرور نظام‌مند متون گسترده وسیعی از خدمات اطلاعات سلامت را در کتابخانه‌های عمومی دنیا شناسایی کرد. تحلیل عاملی تأییدی نیز نشان داد کتابخانه‌های عمومی ایران ظرفیت و تمایل بالایی برای ایفای نقش در ارتقای سلامت جامعه دارند و چارچوب پیشنهادی می‌تواند راهنمای توسعه این خدمات باشد. https://publij.ir/article_730920.html هدف: تعلق خاطر سازمانی، به عنوان پیوند عمیق فرد با سازمان و باور به ارزش‌های آن، نه تنها به ماندگاری کارکنان و افزایش بهره‌وری کمک می‌کند، بلکه به سازمان نیز امکان می‌دهد تا با اطمینان بیشتری به آینده نگاه کرده و برنامه‌ریزی کند. هدف از پژوهش حاضر، شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر تعلق خاطر سازمانی کتابداران و کارکنان کتابخانه‌های عمومی است.روش: این پژوهش از نظر رویکرد کاربردی و با روش ترکیبی انجام شده است. برای انجام پژوهش ابتدا با استفاده از روش دلفی فازی، عوامل مؤثر بر میزان تعلق خاطر سازمانی شناسایی و غربالگری شده‌اند و سپس از فن ماتریس تصمیم‌گیری نرمال‌موزون مارکوس برای اولویت‌بندی این عوامل بهره گرفته شده است. یافته‌ها: نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که عوامل مؤثر بر میزان تعلق خاطر سازمانی کتابداران و کارکنان کتابخانه‌های عمومی به ترتیب عبارتند از آشنایی با نحوه انجام کار، رضایت شغلی، نظام‌های حقوق و مزایا، انگیزه‌بخشی، هدف‌گذاری شغلی/ سازمانی، عدالت سازمانی، وجود برنامه‌ریزی منسجم برای ارزشیابی عملکرد. در مقابل، عواملی مانند روشن بودن فرایند تصمیم‌گیری و سلامت محیط کاری با امتیاز پایین‌تر، اگرچه مهم هستند، اما در اولویت‌های پایین‌تری قرار دارند.نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد که مهم‌ترین عوامل مؤثر بر تعلق خاطر سازمانی شامل آشنایی با نحوه انجام کار، رضایت شغلی، نظام‌های حقوق و مزایا، انگیزه‌بخشی و هدف‌گذاری شغلی است. بر این اساس، تمرکز سازمان‌ها باید بر بهبود آموزش شغلی، نظام‌های انگیزشی و ارتقاء ارتباطات شغلی باشد. https://publij.ir/article_734172.html هدف: هدف پژوهش شناسایی ادراک و تجربه کاربران از چرایی و چگونگی حفظ و رهاکردن اقلام اطلاعات شخصی در کتابخانه‌‌های عمومی استان خراسان جنوبی است.روش: این پژوهش با استفاده از روش پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. نمونه از طریق نمونه‌‌گیری هدفمند و از بین کاربران فعال کتابخانه‌های عمومی استان خراسان جنوبی با مقطع کارشناسی و بالاتر انتخاب شد. ابزار گردآوری اطلاعات، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود.یافته‌ها: اقلام اطلاعات شخصی در دو گروه منابع کاغذی و دیجیتال تقسیم‌‌بندی شدند. نمونه مورد نظر برای حفظ منابع اطلاعاتی در هر دو گروه ارزش قائل بودند. نظرشان در مورد رهاکردن، این بود که این کار مشکلاتی را ایجاد می‌‌کند اما در برخی از موارد به دلیل عدم قدرت تصمیم‌‌گیری این کار را انجام می‌‌دهند. مهم‌ترین دلایل حفظ منابع اطلاعات کاغذی از نظر پاسخگویان عبارت بودند از: داشتن علاقه، احساس نیاز در آینده، داشتن ارزش اطلاعاتی، تاریخی و یا مذهبی، مطالعه، انجام کارهای تحقیقاتی، مرور خاطرات، عدم دسترسی به اینترنت و منابع دیجیتال و مهم‌‌ترین دلایل برای حفظ اقلام اطلاعاتی دیجیتال از نظر آنان، استفاده راحت و رایج از اینگونه منابع، در دسترس بودن نسبت به منابع کاغذی، صرفه‌‌جویی در وقت و هزینه، علاقه و نیاز و آموزش، عنوان شد.نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش کاربران به حفظ و مدیریت امن و محرمانه اطلاعات شخصی خود اعم از کاغذی و دیجیتال اهمیت زیادی قائل هستند. اکثر کاربران تجربیات مثبتی از دسترسی به اطلاعات شخصی خود داشته‌اند و معتقدند که حفظ این اطلاعات برای آنها مزایای بیشتری نسبت به رهاکردن دارد. با این حال، در مواردی که اطلاعات شخصی ارزشی برای کاربران نداشته باشد، آنها آمادگی رهاکردن آنها را دارند. https://publij.ir/article_730510.html هدف: امروزه زندگی مردم تحت شعاع تغییرات روزافزون دنیای دیجیتال قرار گرفته به صورتی که دیگر فضای فیزیکی و سایبری در زندگی افراد قابل تفکیک نیستند و تامین نیازهای انسان چنان متحول شده که سبک زندگی افراد در حوزه‌های مختلف دچار تغییر شده است. از آنجا که کتابخانه‌های عمومی یکی از شاخص­های اجتماعی و فرهنگی به شمار می روند، باید در راستای پاسخگویی به این تغییر در مسیر تحول دیجیتال حرکت نمایند، به همین جهت تغییر در ساختمان و فضای کتابخانه و توجه به نیازهای نوپدید مخاطبین کتابخانه‌های عمومی ضروری ست. با توجه به این ضرورت تاثیر تحول دیجیتال بر طراحی و معماری کتابخانه‌های عمومی سنجیده شد.روش: روش پژوهشِ حاضر بر اساس هدف از نوع کاربردی است. بر اساس روش گردآوری داده‌ها، این پژوهش از نوع آمیخته (ترکیبی) است. در این تحقیق ابتدا داده‌های کیفی و سپس کمی، گردآوری و تحلیل شده و اولویت با مرحله کیفی است. بنابراین ابتدا داده‌های حاصل از روش کیفی با استفاده از گروه کانونی متشکل ازخبرگان و متخصصان زمینه­های تحول دیجیتال و فناوری اطلاعات، علم اطلاعات و دانش شناسی و معماری گردآوری و تحلیل شد. در مرحله کمی20 نفر از خبرگان و متخصصان در زمینه­های مورد اشاره و کارمندان کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد توسط گروه کانونی انتخاب شدند که در 4 گروه شامل گروه علم اطلاعات و دانش شناسی 8 نفر و از دیگر گروه­ها 4 نفر بر اساس سابقه فعالیت، تجربه و دانش درموضوع پژوهش حاضر بودند. یافته­ها: یافته­ها نشان داد که متغیر تحول دیجیتال بر طراحی و معماری کتابخانه‌های عمومی دارای میانگین 20/4 و انحراف معیار 486/0 و دارای میانگین بالاتر از حد متوسط است. کلیه مولفه های مورد بررسی بالاتر از حد متوسط بوده و همچنین فضای ورودی با میانگین 25/4 و فضای بازی و سرگرمی با میانگین 23/4 بالاترین میانگین امتیاز را دارا می باشند. بررسی ها نشان داد که میانگین مولفه‌های تحول دیجیتال در طراحی فضاهای کتابخانه بالاتر از حد وسط طیف لیکرت است. سطح معنی داری نیز 000/0 بدست آمده که کوچکتر از سطح خطای آلفا (05/0) است.نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق نشان داد که مولفه‌های تحول دیجیتال در طراحی و معماری کتابخانه­های عمومی تاثیر گذار هستند. در این پژوهش تاثیر تحول دیجیتال بر طراحی و معماری کتابخانه‌های عمومی از دیدگاه خبرگان و متخصصین ذیربط مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به نتایج حاصل از این تحقیق و یافته‌های بدست آمده و با توجه به میانگین مشاهده شده، مولفه‌های تحول دیجیتال در طراحی فضاهای کتابخانه موثر شناخته شد. https://publij.ir/article_733914.html هدف: نحوه ارزشیابی سواد اطلاعاتی می‌تواند کیفیت آموزش و سنجش سواد اطلاعاتی را در محیط‌های آموزشی ارتقا دهد. لازم است مربی سواد اطلاعاتی بتواند سنجش مناسبی از سطح توان پایه فرد و اثربخشی آموزش ارائه شده به دست آورد و نیز به نحو مطلوب به مخاطب بازخورد دهد. این نوشتار در نظر دارد سه نوع روبریک (نشانه نمره‌گذاری)، را ساخته و امکان مقایسه آن ها را در اجرای آزمایشی برای ارزشیابی سواد اطلاعاتی دانش آموزان فراهم آورد.روش: این پژوهش با رویکرد کیفی، و با روش اقدام‌پژوهی انجام شده است. برای رفع مشکل نحوه ارزشیابی سواد اطلاعاتی دانش آموزان، با مطالعه کتاب‌های درسی و مصاحبه از 16 معلم سه نوع روبریک ساخته شد و مقایسه انواع این روبریک‌ها را در اجرای آزمایشی آن برای سنجش سواد اطلاعاتی 19 ‌دانش‌آموز مقطع دوره دوم دبستان‌ صورت پذیرفت.یافته‌ها: نتایج قابلیت‌های هر یک از انواع روبریک کل‌نگر، نقطه‌ای و توصیفی- تحلیلی را برای تبیین وضعیت ‌دانش‌آموز مشخص می‌کند. روبریک ‌کل‌نگر، وضعیت را به صورت تک کلمه‌ای بیان می‌دارد. روبریک توصیفی- تحلیلی با انتخاب مؤلفه‌هایی توصیفی دقیق‌تری از وضعیت ذکر می‌کند. روبریک تک نقطه‌ای، فرصت حل مشکلات و ارتقای وضعیت ‌دانش‌آموز را به صورت دقیق‌تری برای وی فراهم می‌سازد. نتیجه‌گیری: یافته‌های مقایسه‌ای نشان می‌دهد روبریک ‌کل‌نگر می‌تواند نمای کلی مناسبی از کار به دست دهد. روبریک‌های توصیفی- تحلیلی به نحو دقیق‌تری وضعیت ‌دانش‌آموز را نشان می‌دهد. نحوه بهبود وضعیت و رفع نواقص در روبریک تک نقطه‌ای بیشتر به چشم می‌خورد. https://publij.ir/article_730509.html هدف: هدف پژوهش حاضر توصیف گفتمان خواندن در «نشست‌های کتابخوان» نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور است.روش: روش پژوهش حاضر تحلیل گفتمان است. از ابزارهای تحلیل زبان‌شناختی متن در سطح توصیف با رویکرد فرکلاف، برای تحلیل 28 متن تولیدشده پیرامون «نشست‌های کتابخوان» استفاده شده‌است. فرایند تحلیل در نرم‌افزار MaxQDA 2020 انجام شده‌است.یافته‌ها: گفتمان «خواندن‌درمانی» در «نشست‌های کتابخوان» شناسایی شد. در ذیل گفتمان «خواندن‌درمانی»، عمل خواندن به‌مثابۀ خواندن مفید به‌قصد درمان بیماری‌های ذهنی و اجتماعی بازنمایی می‌شود. همچنین، خواننده شخصی است که برای درمان بیماری‌اش و یا پیشگیری از بیماری مطالعه می‌کند. منبع خواندنی، کتاب چاپی مناسب و مفید و کتابخانه، درمانگاه اجتماعی بازنمایی می‌شود.نتیجه‌گیری: در نتیجۀ حاکم شدن گفتمان «خواندن‌درمانی»، مجموعه‌ای از تفاسیر به حاشیه رانده می‌شوند. از آنجا که عمل خواندن فقط خواندن مفید کتاب چاپی به‌قصد درمان یا پیشگیری بازنمایی می‌شود، دیگر برداشت‌ها از خواندن مانند خواندن برای لذت، خواندن برای آرامش، و خواندن برای توانمندسازی به حاشیه رانده می‌شوند. همچنین، دیگر منابع خواندنی مانند مجلات، و دیگر ابزارهای خواندن مانند ابزارهای الکترونیکی خواندن مطرود و مکتوم می‌مانند. دیگر برداشت‌ها از کتابخانۀ عمومی، به‌غیر از درمانگاه اجتماعی، مانند مراکز توانمندسازی و یادگیری مادام‌العمر درنظر گرفته نمی‌شوند. دیگر برداشت‌ها از خواننده، مانند شخصی که برای پر کردن اوقات فراغت می‌خواند یا شخصی که دچار خواندن‌شیدایی است حذف می‌شوند. https://publij.ir/article_730449.html هدف: هدف پژوهش حاضر کشف تأثیر سیستم‌های کاری با عملکرد بالا بر رفتار کاری نوآورانه کتابداران کتابخانه‌های عمومی استان مرکزی با تأکید بر نقش میانجی توانمندسازی روان‌شناختی و نقش تعدیل‌گر حمایت سرپرست و همکاران است. روش: این مطالعه از نوع کاربردی و با روش توصیفی-پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل کتابداران شاغل در کتابخانه‌های عمومی استان مرکزی بود که از میان آن‌ها 120 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسش‌نامه‌های استاندارد استفاده شد و تحلیل داده‌ها در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی، با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای SPSS (نسخه 25) و Smart-PLS (نسخه 3.3) صورت گرفت. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد سیستم‌های کاری با عملکرد بالا به‌طور مثبت و معنادار بر توانمندسازی روان‌شناختی و رفتار کاری نوآورانه کتابداران تأثیر دارد. همچنین تأثیر مثبت توانمندسازی روان‌شناختی بر رفتار کاری نوآورانه تأیید شد. افزون بر این، نقش میانجی توانمندسازی روان‌شناختی در رابطه میان سیستم‌های کاری با عملکرد بالا و رفتار کاری نوآورانه به اثبات رسید. نتایج همچنین نشان داد که حمایت سرپرست و همکاران به‌عنوان متغیر تعدیل‌گر، رابطه بین توانمندسازی روان‌شناختی و رفتار کاری نوآورانه را تقویت می‌کند. نتیجه‌گیری: این پژوهش با ارائه مدلی جامع، به شناسایی و تبیین ابعاد فردی و سازمانی مؤثر بر نوآوری در محیط‌های کتابخانه‌ای پرداخته و می‌تواند مبنایی علمی برای سیاست‌گذاری و بهبود نظام مدیریت منابع انسانی در کتابخانه‌های عمومی فراهم سازد. https://publij.ir/article_730453.html چکیدههدف: پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل درآمدزایی کتابخانه‌های وقفی در ایران با رویکرد کارآفرینانه انجام شد. برای دستیابی به این هدف، مؤلفه‌های مدل درآمدزایی شناسایی و اولویت‌بندی شدند.روش‌ها: این پژوهش از نوع کاربردی و با روش آمیخته اکتشافی (کیفی، کمّی) انجام شد. جامعه آماری شامل خبرگان دانشگاهی، مدیران و کتابداران کتابخانه‌های وقفی ایران بود. نمونه‌گیری به روش گلوله برفی انجام شد و از 14 صاحب‌نظر در حوزه درآمدزایی و بازاریابی کتابخانه‌های وقفی نظرسنجی شد. دربخش کیفی، از تحلیل مضمون برای استخراج مضمون‌های اصلی و بلوک‌های بوم مدل کسب و کار بهره گرفته شد. و در بخش کمّی، از روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی برای اولویت‌بندی مؤلفه‌ها استفاده شد. ابزار گردآوری داده‌ها شامل مصاحبه و پرسشنامه بود. روایی و پایایی داده‌ها با روش‌های معتبر تأیید شد. یافته‌ها: مدل پیشنهادی شامل 45 مؤلفه اصلی و 9 بلوک براساس بوم مدل کسب و کار بود. بلوک‌های اصلی شامل جریان درآمد، ساختار هزینه، کانال توزیع، شرکای کلیدی، منابع اصلی، فعالیت‌های اصلی، مراجعان هدف، ارتباط با مراجعان و ارزش پیشنهادی بودند. براساس نتایج، مؤلفه منابع اصلی در اولویت اول و کانال توزیع در رتبه آخر قرار گرفتند. سایر مؤلفه‌ها مانند ارزش پیشنهادی، جریان درآمدی و ارتباط با مراجعان به ترتیب در اولویت‌های بعدی قرار داشتند. نتیجه‌گیری: مدل ارائه شده می‌تواند به مدیریت بهتر کتابخانه‌های وقفی و رفع چالش‌های مالی آن‌ها کمک کند. این مدل به استقلال مالی، توسعه فرهنگی و آموزشی و جلب مشارکت بیشتر ذی‌نفعان منجر خواهد شد. کلیدواژه‌ها: کتابخانه‌های وقفی، مدل درآمدزایی، بوم مدل کسب و کار . https://publij.ir/article_730450.html هدف: شناسایی و تعیین مؤلفه‌های مناسب جهت سنجش وضعیت بخش کودک و نوجوان نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور می‌باشد. روش‌: پژوهش حاضر، کاربردی، از نوع ترکیبی، و به روش پیمایشی-تحلیلی انجام شده است. دربخش کمی،‌ جهت جمع‌آوری داده‌ها از روش مطالعات اسنادی، و کتابخانه‌ای استفاده شد که منجر به ساخت پرسشنامه محقق‌ساخته گردید. در بخش کیفی برای اکتشاف مؤلفه‌های مستخرج از ابزارِ بخش کمی، از روش دلفی با اجماع نظر 17 نفر، اعضای پنل خبرگان استفاده شد. درتحلیل داده‌ها از نرم‌افزار اس‌پی‌اس‌اس در بخش آمار توصیفی (میانگین، انحراف) و استنباطی (آزمون کندال، فریدمن و خی‌دو) بهره گرفته شد. یافته‌ها: مؤلفه‌های مناسب بخش کودک و نوجوان با ضریب کندال (0/294) نشان‌دهنده اجماع نسبی در دور چهارم دلفی بود و تمامی ۳۳ گویه در شش مؤلفه، میانگینی بالاتر از حد متوسط کسب کردند. آزمون فریدمن تفاوت معناداری میان بالاترین میانگین، گویۀ «استقرار میز و صندلی و مبلمان ارگونومیک مناسب سنین کودک و نوجوان» (4/59) و کمترین میانگین «برنامه‌ریزی خدمات مشاوره به نوجوانان» (3/06) و نیز اولویت‌بندی میان مؤلفه‌ها با بالاترین میانگین «عوامل فیزیکی کتابخانه» (33/71) و کمترین میانگین «عوامل محیطی کتابخانه» (10/71) را نشان داد. نتیجه‌گیری: جهت تعیین مؤلفه‌های سنجش وضعیت بخش کودک و نوجوانِ جامعۀ هدف با تأکید بر اهمیت عوامل فیزیکی، سرمایه انسانی متخصص و توسعه فکری در ارتقای کیفیت خدمات کتابخانه‌ای، چارچوبی علمی و معتبر مشتمل ‌بر ۳۳ گویه در ۶ مؤلفه مورد تأیید قرار گرفتند که به لحاظ اصالت اثر، راهنمایی کاربردی برای سیاست‌گذاران و مدیران جهت بهبود و توسعه کتابخانه‌های کودک و نوجوان و مؤثر در ترویج فرهنگ مطالعه می‌باشد. https://publij.ir/article_730454.html هدف: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی مهارت‌های سواد دیجیتالی کتابداران کتابخانه‌های عمومی مناطق سیستان و بلوچستان براساس عناصر چارچوب جیسک انجام شده است. روش: پژوهش از نوع کاربردی است و با رویکرد آمیخته در قالب پیمایش توصیفی- تحلیلی به انجام رسیده‌است. در بخش کیفی عناصر چارچوب سواد دیجیتالی جیسک با ابزار سیاهه‌وارسی و تکنیک گال تحلیل محتوای کیفی هدایت‌شده و مقوله‌ای شدند؛ داده‌های بخش کمی با ابزار پرسشنامه‏ گردآوری و با استفاده از نرم‏افزار اس‌پی‌اس‌اس بر اساس سطح مطلوبیت بازرگان و همکاران و اختلاف میانگین ها تحلیل شدند. جامعه آماری پژوهش کتابداران کتابخانه‌های عمومی دو منطقه سیستان و بلوچستان بدون احتساب کتابداران بخش مرکزی، به تعداد 60 نفر بودند که بدون نمونه‌گیری و به روش سرشماری مورد مطالعه قرار گرفتند.یافته‌ها: از بخش کیفی پژوهش 44 شاخص و 5 مؤلفه به‌عنوان عناصر اصلی چارچوب سواد دیجیتال جیسک حاصل آمد که بر اساس نتایج حاصل از بخش کمی، از میان آن‌ها میزان مهارت جامعه پژوهش نسبت به مؤلفه «ایجاد و توسعه محتوای دیجیتال» با بیشترین میانگین (3/22) در حد متوسط؛ و برای مؤلفه «حل مسئله در محیط‌دیجیتال» با کمترین میانگین (2/245) درحد کم ارزیابی شد. نتایج میان سطح سواد دیجیتالی جامعه پژوهش در دو منطقه «سیستان» و «بلوچستان» تفاوت معناداری را نشان نداد و سطح کلی مهارت‌های سواد دیجیتالی جامعه پژوهش متوسط ارزیابی شد.نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از این مطالعه می‌تواند در جهت توجه به آموزش مؤلفه‌ها و مهارت‌های سواد دیجیتالی در برنامه‌های ضمن خدمت و مهارت‌افزایی کتابداران مؤثر واقع شود. https://publij.ir/article_730456.html هدف: این پژوهش قصد دارد که ساختار علمی حوزه خواندن از سال 1378 تا 1402 را با استفاده از تکنیک‌های کتابسنجی ارائه کند تا خوشه‌های اصلی پژوهشی و موضوعات نوظهور را شناسایی نماید.روش: این پژوهش با استفاده از رویکرد کتابسنجی و تحلیل هم‌رخدادی واژگان انجام شده است. تعداد 597 مدرک از پایگاه استنادی پایش علم و فناروی جهان اسلام(ISC) استخراج گردید تا روند پژوهش‌های مربوط به خواندن در بازه زمانی را شناسایی کند. از تحلیل خوشه‌ای و نمودار راهبردی برای ترسیم ساختاری مفهومی پژوهش‌های حوزه خواندن استفاده شده است.یافته‌ها: یازده خوشه در حوزه خواندن شامل: مهارت خواندن(1)، درک خواندن(2)، سواد خواندن(3)، درک مطلب(4)، اختلال یادگیری خاص(5)، عملکرد خواندن(6)، ضعف شناختی خواندن(7)، توانبخشی شناختی(8)، اختلال خواندن(9)، ضعف عملکردی خواندن(10)، اختلال یادگیری(11)، شناسایی شدند. علاوه بر این، با تحلیل محتوای مقالات منتشر شده در طول 25 سال گذشته، موضوعات نوظهور به‌عنوان محورهای آینده تحقیق در حوزه خواندن شناسایی شدند.نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش می‌تواند به توصیف فهمی جامع از حوزه‌های پژوهش کنونی کمک نماید و دستورالعمل‌هایی را برای پژوهشگران به منظور شروع پژوهش‌های جدید ارائه دهد. این مقاله به پژوهشگران کمک خواهد کرد تا درک جامعی از مفهوم خواندن داشته باشند و حوزه‎های بلقوه برای پژوهش‌های آینده را شناسایی کنند. https://publij.ir/article_733479.html هدف: اسباب‌بازی نقش مهمی در رشد شناختی، اجتماعی و جسمی کودکان دارد و کتابخانه‌های عمومی با گنجاندن آن در خدمات خود می‌توانند به مراکز یادگیری پویا تبدیل شوند. هدف این پژوهش شناسایی معیارهای انتخاب اسباب‌بازی در کتابخانه‌های عمومی است. روش: این پژوهش از نوع کاربردی با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل کارشناسان، کتابداران و صاحب‌نظران حوزه کودک و اسباب‌بازی بود که نمونه‌ها به روش هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۷ نفر و تا رسیدن به اشباع نظری گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل مضمون و در سه سطح کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. یافته‌ها: در مجموع ۹۷ کد باز، ۱۳ مقوله فرعی و ۳ مقوله اصلی شناسایی شد. مقوله اصلی «ضرورت استفاده از اسباب‌بازی» شامل تحول در آموزش و یادگیری، ارتقای جایگاه کتابخانه، بهبود خدمات، توسعه مهارت‌های کودکان و تقویت نقش اجتماعی بود. مقوله «اصول و معیارهای انتخاب اسباب‌بازی» پنج بُعد ویژگی‌های فیزیکی، کارکردی، بومی‌ـ‌فرهنگی، مکانی‌ـ‌بافتی و نوع‌شناسی اسباب‌بازی را دربر می‌گرفت. مقوله «مجموعه‌سازی اسباب‌بازی» نیز شامل سفارش و تهیه، تدوین دستورالعمل‌ها و توجه به گروه‌های خاص بود.نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد که اسباب‌بازی در کتابخانه‌های عمومی صرفاً ابزار سرگرمی نیست، بلکه منبعی چندبعدی با کارکردهای آموزشی، فرهنگی، اجتماعی و نهادی است. نتایج حاکی از آن است که انتخاب و مجموعه‌سازی اسباب‌بازی در کتابخانه‌های عمومی ایران نیازمند رویکردی جامع و بومی است که معیارهای ایمنی، رشدی، فرهنگی و نهادی را توأمان در نظر بگیرد و مبنایی برای تصمیم‌گیری آگاهانه مدیران، کتابداران و سیاست‌گذاران فرهنگی فراهم کند.