چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل درآمدزایی کتابخانه‌های وقفی در ایران با رویکرد کارآفرینانه انجام شد. برای دستیابی به این هدف، مؤلفه‌های مدل درآمدزایی شناسایی و اولویت‌بندی شدند.
روش‌ها: این پژوهش از نوع کاربردی و با روش آمیخته اکتشافی (کیفی، کمّی) انجام شد. جامعه آماری شامل خبرگان دانشگاهی، مدیران و کتابداران کتابخانه‌های وقفی ایران بود. نمونه‌گیری به روش گلوله برفی انجام شد و از 14 صاحب‌نظر در حوزه درآمدزایی و بازاریابی کتابخانه‌های وقفی نظرسنجی شد. دربخش کیفی، از تحلیل مضمون برای استخراج مضمون‌های اصلی و بلوک‌های بوم مدل کسب و کار بهره گرفته شد. و در بخش کمّی، از روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی برای اولویت‌بندی مؤلفه‌ها استفاده شد. ابزار گردآوری داده‌ها شامل مصاحبه و پرسشنامه بود. روایی و پایایی داده‌ها با روش‌های معتبر تأیید شد.
یافته‌ها: مدل پیشنهادی شامل 45 مؤلفه اصلی و 9 بلوک براساس بوم مدل کسب و کار بود. بلوک‌های اصلی شامل جریان درآمد، ساختار هزینه، کانال توزیع، شرکای کلیدی، منابع اصلی، فعالیت‌های اصلی، مراجعان هدف، ارتباط با مراجعان و ارزش پیشنهادی بودند. براساس نتایج، مؤلفه منابع اصلی در اولویت اول و کانال توزیع در رتبه آخر قرار گرفتند. سایر مؤلفه‌ها مانند ارزش پیشنهادی، جریان درآمدی و ارتباط با مراجعان به ترتیب در اولویت‌های بعدی قرار داشتند.
نتیجه‌گیری: مدل ارائه شده می‌تواند به مدیریت بهتر کتابخانه‌های وقفی و رفع چالش‌های مالی آن‌ها کمک کند. این مدل به استقلال مالی، توسعه فرهنگی و آموزشی و جلب مشارکت بیشتر ذی‌نفعان منجر خواهد شد.
کلیدواژه‌ها: کتابخانه‌های وقفی، مدل درآمدزایی، بوم مدل کسب و کار .