1
گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2
دانشجوی کارشناسیارشد علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
10.61882/publlij.2025.2068782.1018
چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر آگاهی از عوامل مؤثر بر رفتار خواندن دیجیتال دانشجویان دانشگاه تبریز است. روش: پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و به لحاظ شیوه گردآوری دادهها از نوع توصیفی-همبستگی است که به روش پیمایش انجام شد. نمونه آماری پژوهش 369 نفر از دانشجویان دانشگاه تبریز بود که به روش نمونهگیری تصادفی طبقهای انتخاب شده بودند. ابزار گردآوری دادهها، پرسشنامه محققساخته بود. روایی صوری آن توسط متخصصان این حوزه تأیید شد و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به میزان 0.74 سنجیده شده است. برای تجزیه و تحلیل دادهها از آمار توصیفی و استنباطی با استفاده از نرمافزار SPSS و برازش مدل و آزمون فرضیهها از SmartPLS استفاده شد. یافتهها: نتایج آزمون ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین تمامی متغیرهای مورد بررسی و رفتار خواندن دیجیتال رابطه معنادار وجود دارد. مقادیر معناداری ضرایب هر یک از مسیرهای پیشبینیشده عوامل سهولت استفاده درکشده، سودمندی درکشده، مزیت نسبی، ارزش درکشده، نفوذ اجتماعی، انگیزه، انتظار عملکرد، نگرش به استفاده از اینترنت، مهارتهای سواد دیجیتال با رفتار خواندن دیجیتال نشاندهنده رابطه معنادار بود و بدین طریق تمامی فرضیههای پژوهش تأیید شد. این عوامل در مجموع 52 درصد از تغییرات متغیر وابسته رفتار خواندن دیجیتال را تبیین کردند. شاخص نیکویی برازش 0.46 بهدست آمد که نشانگر برازش مناسب مدل مفهومی پژوهش است. نتیجهگیری: رفتار خواندن دیجیتال میتواند تحت تأثیر عوامل مختلفی باشد. دانشگاه و کتابخانههای دانشگاهی در امر سیاستگذاری در حوزه خواندن باید به تمامی عوامل منطقی و غیر منطقی مؤثر بر خواندن دیجیتال توجه کنند و زیرساختهای لازم برای خواندن دیجیتال را فراهم کنند. همچنین نتایج این پژوهش میتواند برای طراحان کتابهای الکترونیکی و ارائهدهندگان محتوای دیجیتال جهت فرهنگسازی رفتار خواندن دیجیتال مفید باشد.
Abasi, H. (2017). Designing the Model for Commercialization of University Research Using Structural Equation Modeling- Partial Least Squares Method (SEM-PLS). Iranian Journal of Trade Studies, 21(82), 1-21. [In Persian]
Al-Jarf, R. (2023). Digital Reading among Educated Arabs: A Twitter-base Study. Journal of Computer Science and Technology Studies, 5,01-12. https://doi.org/10.32996/jcsts.2023.5.3.1
Al-Kahlan, T. B. S., & Khasawneh, M. A. S. (2023). Understanding the Cognitive Processes of Digital Reading in the Age of E-Books. Migration Letters, 20(S3), 1130-1140. https://doi.org/10.59670/ml.v20iS3.4357
Bodomo, A., Lam, M., & Lee, C. (2003). Some students still read books in the 21st century: A study of user preferences for print and electronic libraries. The Reading Matrix, 3(3), 34–49.
Chang, L, Wang, Y., Liu, J., Feng, Y., & Zhang, X. (2023). Study on factors influencing college students’ digital academic reading behavior. Front. Psychol. 13:1007247. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1007247
Cull. B. W. (2011). Reading revolutions: Online digital text and implications for reading in academe. First Monday, 16(6). https://doi.org/10.5210/fm.v16i6.3340
Davari, A. & Rezazadeh, A. (2013). Structural Equation Modeling with PLS Software. Tehran: Jahad Daneshgahi Publications. [In Persian]
Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319-340. https://doi.org/10.2307/249008
Delgado, P., Vargas, C., Ackerman, R., & Salmerón, L. (2018). Don’t Throw Away Your Printed Books: A Meta-Analysis on the Effects ofReading Media on Reading Comprehension. Educ. Res. Rev, 25, 23–38. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2018.09.003
Divya, P., & Mohamed Haneefa, K. (2020). Factors Influencing Digital Reading Behavior of Students: A Study in Universities in Kerala. DESIDOC Journal of Library & Information Technology, 40(5), 313. https://doi.org/10.14429/djlit.40.5.15672
Fornell, C., & Larcker, D. (1981). Evaluating Structural Equation Modeling with Unobserved Variables and Measurement Error. Journal of Marking Research, 18(1), 39-50. https://doi.org/10.2307/3151312
Habibi, A. & Jalalnia, R. (2022). Phenomenology. Tehran: Narun Danesh Publications. [in Persian]
Hu, J. & Zhang. Y. (2016). Understanding Chinese Undergraduates’ Continuance Intention to Use Mobile Book-Reading Apps: An Integrated Model and Empirical Study. Libri, 66, (2), 85-99. https://doi.org/10.1515/libri-2015-0090
Kim, J., & Lee, K. S. (2020). Conceptual model to predict Filipino teachers’ adoption of ICT based instruction in class: using the UTAUT model. Asia Pacific Journal of Education ,42, 699–713. https://doi.org/10.1080/02188791.2020.1776213
Lai, J. Y. & Chang, C. Y. (2011). User attitudes toward dedicated e-book readers for reading: the effects of convenience, compatibility and media richness. Online InformationReview, 35(4), 558-580. https://doi.org/10.1108/14684521111161936
Lee, Y., Migut, G., & Specht, M. (2025). Unveiling cognitive processes in digital reading through behavioral cues: A hybrid intelligence (HI) approach. British Journal of Educational Technology, 56, 678–711. https://doi.org/10.1111/bjet.13551
Lim, H. J., & Jung, H. (2019). Factors related to digital reading achievement: A multi-level analysis using international large-scale data. Computers & Education, 133, 82–93. https://doi.org/10.1016/j.compedu
Lin, S., Chen, C., & Ke, H. (2021). A Comparison of Digital Reading Behaviors Among Graduate Students in Taiwan and the USA. International Journal of Informatics and Information Systems, 4(2), 130-137. https://doi.org/10.47738/ijiis.v4i2.110
Liu, Z. (2012). Digital reading: An overview. Chinese Journal of Library and Information Science, 5(1), 85-94.
Moslemi, M., Kazemi, F., & Farajpour, M. (2017). Viewpoint of public libraries users to study in the internet environment (case study: West Azerbaijan Province). Sciences and Techniques of Information Management, 3(1), 123-141. [In Persian] https://doi.org/10.22091/stim.2017.1258.1089
Naseri, Z, & Noruzi, A. (2016). The Effect of Digital Age on Youth Reading Habits and practices. Research on Information Science and Public Libraries, 22 (2), 213-227. [In Persian] https://files01.core.ac.uk/download/pdf/290493923.pdf
Nguyen, L. T., & Tuamsuk, K. (2023). Digital reading in Vietnamese universities: The situation and influencing factors. IFLA Journal, 49(4), 650-663. https://doi.org/10.1177/03400352231196171
Park, E., Sung J., & Cho, K. (2015). Reading experiences influencing the acceptanceof e-book devices. The Electronic Library, 33(1), 120 – 135. https://doi.org/10.1108/EL-05-2012-0045
Peras, I., Klemenčič M. E., Japelj P. B., & Mekiš R.Ž. (2023). Digital versus Paper Reading: A Systematic Literature Review on Contemporary Gaps According to Gender, Socioeconomic Status, and Rurality. Eur J Investig Health Psychol Educ, 13(10),1986-2005. https://doi.org/10.3390/ejihpe13100142. PMID: 37887143; PMCID: PMC10606230
Prensky, M. (2011). Digital natives, digital immigrants. In M. Bauerlein (Ed.), The digital divide (pp. 3–12). Penguin Books.
Rabaud, C., Mamode Khan, N. & Rampat, S. (2018). Independent and digital reading among undergraduates: the case of the University of Mauritius. Journal of Applied Research in Higher Education, 10 (3), 296-310. https://doi.org/10.1108/JARHE-09-2017-0117
Rasyidnita, P., Putri, N., Syifa, K., Putri, D., & Arfian. (2024). The Influence of Digital Literacy on Reading Interests of Elementary School Students. Linguanusa: Social Humanities, Education and Linguistic, 2, 58-65. https://doi.org/10.63605/ln. v2i1.44
Rogers, E. M. (2010). Diffusion of innovations. New York: Simon and Schuster.
Saaid, S. A., & Wahab, Z. A. (2014). The impact of digital-based materials on undergraduates’ reading habit. International Journal of Social Science and Humanity, 4(3), 249–253. https://doi.org/10.7763/IJSSH. 2014.V4.357
Safavi, Z., Farzin-Yazdi, M. & Ghasempour, S. (2024). Identifying Factors Influencing Users' Continuous Use of E-Reader Applications. Library and Information Sciences, 26(4), 33-56. [In Persian] https://doi.org/10.30481/lis.2023.420292.2104
Samiei, M., Ghobadi Terra, H., & Hariri, N. (2020). The role of social networks in the amount of electronic and print studies Case Study: Students of Faculty of Literature, Humanities and Social Sciences, Islamic Azad University. Sciences and Techniques of Information Management, 6(2), 73-88. [In Persian] https://doi.org/10.22091/stim.2020.4311.1305
Seifi, L., & Ayati, M. (2021). The Effect of Mobile Social Networking on the Reading Habit of the Student Teachers of Frahangian University in South Khorasan Province. Research on Information Science & Public Libraries. 26(4), 697 -721. [In Persian] http://publij.ir/article-1-2076-en.html
Soroya, S. H., & Ameen, K.(2020). Millennials’ Reading Behavior inthe Digital Age: A Case Study of Pakistani University Students. Journal of Library Administration, 60(5), 559-577. https://doi.org/10.1080/01930826.2020.1760563
Stebbins, R. A. (2013). The committed reader: Reading for utility, pleasure and fulfillment in the twenty-first century. Scarecrow Press.
Sukandar, E., Arrahim, A., & Dermawan, D. (2025). The influence of digital literacy on students' reading interest in indonesian language subjects. Jurnal Elementaria Edukasia, 8, 3499-3507. https://doi.org/10.31949/jee. v8i1.13177
Svinicki, M. D., & Vogler, J. S. (2012). Motivation and learning: Modern theories. In N. M. Seel (Ed.), Encyclopedia of the sciences of learning (pp. 2336–2339). Springer.
Tang, X. Y., & Lin, Y. (2004). Improve the utilization rate of electronic publications and move towards a new era of digital reading. Libr. Trib, 2, 91–93.
Tanjung, F. Z., Ridwan, R., & Gultom, U. A. (2017). Reading habits in digital era: Research on the students in Borneo university. Language and Language Teaching Journal, 20(2), 147-157. https://doi.org/10.24071/llt.2017.200209
Venkatesh, V., Morris, M. G., Davis, G. B., & Davis, F. D. (2003). User acceptance of information technology: Toward a unified view. MIS Quarterly, 27(3), 425-478. https://doi.org/10.2307/30036540
Venkatesh, V., Thong, J., & Xin, X. (2012). Consumer acceptance and use of information technology: extending the unified theory of acceptance and use of technology. MIS Quarterly. 36, 157–178. https://doi.org/10.2307/41410412
Wang, X. & Jin, Y. (2020). Measuring multiple dimensions of Chinese adolescents’ attitudes toward reading: introducing the survey of adolescent reading attitudes to Chinese teachers. Journal of Adolescent & Adult Literacy, 63(6), 661–673. https://doi.org/10.1002/jaal.1040
Wetzels, M., Odekerken-Schroder, G., & Van Oppen, C. (2009). Using PLS Path Modeling for Assessing Hierarchical Construct Models: Guidelines and Empirical Illustration. MIS Quarterly, 33, 177-195. https://doi.org/10.2307/20650284
Wu, Y., & Sun, M. (2022). Rational and irrational factors that predict the continued intention to engage in digital reading: a perspective from China. Malaysian Journal of Library and Information Science, 27(2),37–57. https://doi.org/10.22452/mjlis.vol27no2.3
Zhang, W., Chen, X., Zhang, J., & Xu, S. (2024). A Study on Factors Influencing Digital Reading Behavior of Junior High School Students. Libri, 74(3), 255-271. https://doi.org/10.1515/libri-2024-0004
Zhang, W., Wang, Y., & Jin, L. (2025). Digital reading literacy, social reading motivation and social reading behavior of middle school students—an analysis based on the mediating effect model. Front. Hum. Dyn, 7:1623865. https://doi.org/10.3389/fhumd.2025.1623865
مجیدی,اکبر , محمدی قاضی جهانی,فائقه و حسننژاد,سارا . (1404). بررسی عوامل مؤثر بر رفتار خواندن دیجیتال دانشجویان دانشگاه تبریز. تحقیقات اطلاعرسانی و کتابخانههای عمومی, 31(3), 39-56. doi: 10.61882/publlij.2025.2068782.1018
MLA
مجیدی,اکبر , , محمدی قاضی جهانی,فائقه , و حسننژاد,سارا . "بررسی عوامل مؤثر بر رفتار خواندن دیجیتال دانشجویان دانشگاه تبریز", تحقیقات اطلاعرسانی و کتابخانههای عمومی, 31, 3, 1404, 39-56. doi: 10.61882/publlij.2025.2068782.1018
HARVARD
مجیدی اکبر, محمدی قاضی جهانی فائقه, حسننژاد سارا. (1404). 'بررسی عوامل مؤثر بر رفتار خواندن دیجیتال دانشجویان دانشگاه تبریز', تحقیقات اطلاعرسانی و کتابخانههای عمومی, 31(3), pp. 39-56. doi: 10.61882/publlij.2025.2068782.1018
CHICAGO
اکبر مجیدی, فائقه محمدی قاضی جهانی و سارا حسننژاد, "بررسی عوامل مؤثر بر رفتار خواندن دیجیتال دانشجویان دانشگاه تبریز," تحقیقات اطلاعرسانی و کتابخانههای عمومی, 31 3 (1404): 39-56, doi: 10.61882/publlij.2025.2068782.1018
VANCOUVER
مجیدی اکبر, محمدی قاضی جهانی فائقه, حسننژاد سارا. بررسی عوامل مؤثر بر رفتار خواندن دیجیتال دانشجویان دانشگاه تبریز. تحقیقات اطلاعرسانی و کتابخانههای عمومی, 1404; 31(3): 39-56. doi: 10.61882/publlij.2025.2068782.1018
