هدف: هدف بررسی حاضر، تحلیل نظریه‌های مطرح در حوزۀ کارکردهای اجتماعی رسانه‌های ارتباطی از جمله کتابخانه‌های عمومی است و سپس، تبیین و تعمیم نظریه‎ای است که از تناسب بهتری با کتابخانه‎های عمومی برخوردار است. در این تحلیل، کتابخانه‌های عمومی با توجه به جایگاه و کارکردهایشان، به‎مثابه رسانه‎های ارتباطی تبیین شده‎اند.
روش: پژوهش حاضر با کمک روش فراتحلیل در پی کندوکاوِ  نظریه‌های مطرح در حوزۀ رسانه‌های ارتباطی برای رسیدن به یک نظریۀ مطلوب وکاربست آن برای نهادهای رسانه‌ای مانند کتابخانه‌های عمومی است. به‎علاوه، در این تحلیل برای ارائۀ شواهد لازم، از روش سندی نیز استفاده شده است.
یافته‌ها: یافته‌های این تحلیل نشان داد که هیچ‎یک از نظریه‌های جامعۀ توده‌وار، نظریۀ کارکردی رسانه‌ها، نظریۀ جبر فن‌آوری، نظریه مارکسیستی و زیرمجموعه‌های آن، و نظریۀ اجتماعی-فرهنگی به لحاظ شرایط بومی کتابخانه‌های عمومی در ایران  و وجود نظریه‌های جدید جریان اطلاعات بین‌الملل، قابل انطباق با کتابخانه‌های عمومی جمهوری اسلامی ایران نیستند و صرفاً نظریه همگرا می‌تواند به‎مثابه یک الگوی «وحدت‌گرا- رهایی‌بخش» در جریان اطلاعات جهانی، برای کارکرد اجتماعی کتابخانه‌های عمومی به‎منزلۀ  نهادی ارتباطی رسانه‌ای مطرح باشد. به‌علاوه، عناصر این نظریه نیز با مقتضای کتابخانه‌های عمومی به تفصیل بیان شده است. 
اصالت/ارزش: از آنجا که اَبعاد نظری مباحث حوزۀ کتابخانه‌ها و از جمله کتابخانه‌های عمومی در سطوح ملی و بین‌المللی تا حدود زیادی مغفول مانده است، مقالۀ حاضر با نگاه جدیدی که به کتابخانه‌های عمومی دارد، قصد دارد با تحلیل نظریات رسانه‌های ارتباطی، الگوی مناسبی برای کارکرد اجتماعی کتابخانه‌های عمومی بیابد.