اطلاع چیست؟ با تأکید بر یافته‌های زینس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر کاوش نظریات گوناگون درباره اطلاع و دانش در حوزۀ علم اطلاعات و دانششناسی و ارائه نقطه‌نظری جدید دراینباره است.

روش: این مقاله به­روشِ کتابخانه­ای با بررسی محتوا و مطالب موجود در کتابها و مقالات و تدقیق در اصطلاحات و مفاهیم مرتبط و مقایسۀ آن‌ها با یکدیگر صورت گرفته است.

یافته­ها: نویسنده در این مقاله به­تفاوت­ها و تناقض­های مطرح‌شده درباره اطلاع و دانش پاسخ گفته و با ارائۀ مدلی جدید مبتنی بر هستی و موجودیت بیان می­‌دارد که اطلاع اشراف و التفات آدمی است بر نسبت (رابطه)‌های میان اجزای یک پدیده، یا یک فرایند با هم و آن پدیده، یا فرایند با پدیده­‌ها و فرایندهای دیگر در جهان. چنین دیدگاهی نشان می‌دهد که پدیده وجود دارد و نسبت­های بین اجزای آن­ و نیز آن پدیده با دیگر پدیده‌­ها اموری وجودی هستند. اِشراف و اطلاع ما بر این نسبت­ها با خود آن­ها فرق داشته، و به‌­نوعی حالت نامحسوس دارد؛ یعنی آگاهی ما با اصل وجودی و فیزیکی آن‌ها متفاوت است.

اصالت/ارزش: چنین تحلیلی تاکنون درمورد اطلاع و دانش صورت نگرفته و لذا این تحلیل در نوع خود می‌تواند بدیع باشد که اگر مورد توجه قرار گیرد منشأ تحولات فکری ارزشمندی خواهد شد.

کلیدواژه‌ها


۱. ادگار، اندرو؛ و سجویک، پیتر (۱۳۸۸). مفاهیم کلیدی در نظریه فرهنگی (ناصرالدین علی نقویان، مترجم). تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی (نشر اثر اصلی ۲۰۰۵).
۲. ارسطو (۱۳۸۹). درباره نفس (علیمراد داودی، مترجم). تهران: حکمت.
۳. تردینیک، لوک (۱۳۹۵). بسترهای اطلاعات دیجیتال: رهیافت‌های نظری برای فهم اطلاعات دیجیتال (علی فارسی‌نژاد، مترجم). تهران: چاپار، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور.
۴. خندان، محمد؛ و فدایی، غلامرضا (۱۳۸۷). نگاهی به پارادایم‌های سهگانۀ مدرن در اطلاع‌شناسی. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، ۱۴(۳)، ۳۰-۳.
۵. خندان، محمد؛ و فدایی، غلامرضا (۱۳۸۸). نگاهی به مبادی و مسائل فلسفۀ اطلاعات لوچیانو فلوریدی. پژوهش‌های فلسفی-کلامی، ١٠(٣)، ۵-٣٩.
۶. سجادی، سیدجعفر (۱۳۸۶). فرهنگ اصطلاحات فلسفی ملاصدرا. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
۷. فدایی، غلامرضا (۱۳۸۷). علم و ادراک و نحوه تشکیل آن. معرفت فلسفی، ۶(۲)، ۲۲، ۱۶۳-۱۳۱.
۸. فدایی، غلامرضا (۱۳۸۸). نگاهی به نفس، و ذهن و نقش آن‌ها در ادراک. معرفت فلسفی، ۷(۲)، ۲۶، ۷۰-۴۱.
۹. فدایی، غلامرضا (١٣٨۹). مقدمه‌ای بر هویت کتابداری و اطلاع‌رسانی. تهران: نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور.
۱۰. فدایی، غلامرضا (۱۳۹۵). جستارهایی در هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی. تهران: امیرکبیر.
۱۱. کاپلستون، فردریک (١٣٨٨). تاریخ فلسفه (فیلسوفان انگلیسی) (ج. ۵) (امیرجلال‌الدین اعلم، مترجم). تهران: سروش (نشر اثر اصلی ۱۹۸۵).
۱۲. کرد فیروزجایی، یارعلی (۱۳۸۶). فلسفۀ فرگه. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
۱۳. گیرو، پی‌یر (۱۳۹۸). نشانه‌شناسی (محمد نبوی، مترجم). تهران: آگه (نشر اثر اصلی ۱۹۷۳).
۱۴. مرادی، خدیجه؛ غائبی، امیر؛ و کربلائی آقایی کامران، معصومه (۱۳۹۹). تعریف اطلاعات از لنز نشانه‌شناسی و الگوی سه‌وجهی پیرس، مروری بر مهم‌ترین پژوهش‌های انجام‌شده در این حوزه. پژوهشنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، ۱۰(۲)، ۲۳-۵.
۱۵. موسوی، سیدابراهیم (۱۳۸۷). ادراک حسی افلاطون در نظام پامنیدسی. حکمت و فلسفه، ۴(۴). ۲۶-۹.
۱۶. هایدگر، مارتین (۱۳۸۹). هستی و زمان (عبدالکریم رشیدیان، مترجم). تهران: نشر نی (نشر اثر اصلی ۱۹۲۷).
17. Buckland, M. K. (1991). Information as thing. Journal of the American Society for information science, 42(5), 351-360.
18. Capurro, R., & Hjorland, B. (2003). The Concept of Information. Annual Review of Information Science & Technology, 37(1), 341-411.
19. Debons, A., Horne, E., & Cronenweth, S. (1988). Information science: An integrated view. GK Hall.
20. Fadaie, G. (2009). The LIS Discipline or Retrieval of Information: A Theoretical Viewpoint. Issues in Informing Science & Information Technology, 6, 575-583.
21. Floridi, L. (2003). Two approaches to the philosophy of information. Minds and Machines, 13(4), 459-469.
22. Floridi, L. (2008). Trends in the philosophy of information. Philosophy of information, 8, 113-131.
23. Kleineberg, M. (2014). The blind men and the elephant: towards an organization of epistemic contexts. Knowledge Organization (KO), 40(5), 340-364.
24. Poli, R. (2001). ALWIS: Ontology for Knowledge Engineers. unpublished Doctoral Dissertation. University of Utrecht. The Netherlands.
25. Russell, S, J; Norvig, P. (1995). Artificial intelligence: A modern approach. Prentice Hall Stanford Encyclopedia of Philosophy (1st ed.).
26. Thornton, S. (2019). "Karl Popper", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2019 Edition), Edward N. Zalta (Ed.). Retrieved from https://plato.stanford.edu/archives/win2019/entries/popper
27. Zins, C. (2007). Conceptual approaches for defining data, information, and knowledge. Journal of the American society for information science and technology, 58(4), 479-493.