سنجش روابط چندگانۀ بین ابعاد منزلت اجتماعی و ابعاد ساختاری، شناختی و ارتباطی سرمایۀ اجتماعی (مطالعۀ موردی: کتابداران کتابخانه‌های عمومی خوزستان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مربى، گروه علم اطلاعات و دانش شناسى، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانشجوى دکترى، علم اطلاعات و دانش‌شناسى، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

10.52547/publij.28.1.116
چکیده
روش: پژوهش حاضر از منظر هدف کاربردی و از نظرِ روش کمّی و به‌روشِ توصیفی-هم‌بستگی انجام شده است. جامعۀ آماری پژوهش شامل همۀ کتابداران کتابخانه‌­های عمومی استان خوزستان به تعداد 390 نفر است که از این تعداد، با استفاده از فرمول کوکران 194 نفر به‌عنوان نمونۀ پژوهش انتخاب شد. برای گردآوری داده­‌ها، از پرسش‌نامۀ منزلت اجتماعی (نجف‌پور مقدم و محمدی، 1400) و پرسش‌نامۀ سرمایۀ اجتماعی ناهاپیت و گوشال (1998) استفاده شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده­‌ها، از آزمون­های توصیفی و آزمون­‌های استنباطی با بهره‌گیری از نرم‌افزار اس‌پی‌اس‌اس (نسخۀ 26) استفاده شد.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد بین ابعاد پنج‌گانۀ منزلت اجتماعی و ابعاد سه‌گانۀ سرمایۀ اجتماعی رابطه‌ای مثبت و معنادار وجود دارد. همچنین، بین دیدگاه کتابداران در خصوص منزلت اجتماعی و ابعاد آن در تعامل مدرک تحصیلی و سابقه تفاوتی معنادار وجود دارد. بررسی زیرمؤلفه‌­ها نیز نشان می­‌دهد در بُعد ساختاری تفاوتی معنادار وجود دارد و کتابدارانِ دارای مدارک تحصیلی مختلف دیدگاه متفاوتی نسبت به بُعد ساختار دارند.
اصالت/ارزش: این پژوهش از این نظر که جایگاه اجتماعی و سرمایۀ اجتماعی کتابداران را از منظر فرهنگ بومی خوزستان مورد توجه و مطالعه قرار داده و متغیرهای جمعیت‌شناختی را در رابطۀ بین منزلت اجتماعی و سرمایۀ اجتماعی کتابداران بررسی کرده دارای نوآوری است.

کلیدواژه‌ها


۱. اسکینز، بی.اف. اسکینر (۱۳۹۱). فراسوی آزادی شأن. ترجمه علی‌اکبر سیف. تهران: انتشارات دوران.
۲. بابالحوائجی، فهیمه؛ و زمانی‌راد، نسترن (۱۳۹۳). بررسی میزان سرمایه اجتماعی و شاخص‌های آن در کتابخانه‌های دانشگاهی تابع وزارت علوم مستقر در شهر تهران. فصلنامه دانش‌شناسی، ۷(۱)، ۵۱-۴۲.
۳. تامپسون، جیمز (۱۳۸۱). تاریخ اصول کتابداری. ترجمه محمود حقیقی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
۴. جعفری، ناهید؛ ناخدا، مریم؛ و فدایی، غلامرضا (۱۳۹۴). بررسی تطبیقی میزان سرمایه اجتماعی در کتابخانه‌های دانشگاهی: مقایسه کتابخانه‌های دانشگاه تهران با دانشگاه شریف. تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی، ۱۳(۲)، ۱۸۹-۱۶۹.
۵. حکیمی، رضا؛ طبسی، محمد علی؛ و سوری نظامی، زهره (۱۳۹۵). بررسی پایگاه اجتماعی کتابداران و راهکارهایی برای ارتقاء منزلت آنها (مطالعه موردی: کتابداران کتابخانه‌های جنوب شرق ایران). تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، ۲۲(۱)، ۱۷۲-۱۵۹.
۶. دیانی، محمدحسین؛ پریرخ، مهری؛ و محمودی، حسن (۱۳۹۰). بررسی مقایسه‌ای وضعیت سرمایه اجتماعی در کتابخانه‌های دانشگاهی) مطالعه موردی:کتابخانه‌های دانشگاه فردوسی و علوم پزشکی مشهد). فصلنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، ۱۴(۴)، ۱۱۷-۹۱
۷. زرمهر، فاطمه؛ منصوری، علی؛ و کاظمی، مرجان (۱۳۹۸). بررسی سرمایه اجتماعی نهاد کتابخانه های عمومی با استفاده از تحلیل شبکه اجتماعی ارتباطات علمی کارکنان این سازمان. مطالعات کتابداری و علم اطلاعات. ۱۲(۲).
۸. ستوده‌راد، دانش (۱۳۹۳). شناسایی عوامل مؤثر بر ارتقاء منزلت اجتماعی کتابداران و توسعه سرمایه اجتماعی در کتابخانه‌های دانشگاهی همدان. دانشگاه خوارزمی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی.
۹. شعبانی، احمد؛ و موحدیان، قاسم (۱۳۹۶). شناسایی عوامل اثرگذار بر منزلت اجتماعی حرفه کتابداری. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، ۲۳ (۲)، ۱۴۹-۱۷۲.
۱۰. صیادی‌فر، سمیه؛ و فراشباشی آستانه، محبوبه (۱۳۸۵). جایگاه اجتماعی کتابداران: چالش‌ها و راهکارها. مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، ۱، ۷۳-۹۰.
۱۱. علیزاده، ابراهیم؛ و رضایی، علی محمد (۱۳۸۸). بررسی منزلت اجتماعی حرفه معلمی (دبیر دبیرستان و آموزگار دبستان) و تغییرات آن در طول سه دهه گذشته. نوآوری‌های آموزشی، ۸(۳)، ۷-۲۶.
۱۲. غفاری، سعید؛ و زکیانی، شعله (۱۳۹۸). بررسی ارتباط بین سرمایه اجتماعی و منزلت اجتماعی کتابداران مطالعه موردی: کتابخانه دانشگاه پیام نور قم. نخستین کنفرانس ملی علوم انسانی و توسعه شیراز.
۱۳. فدایی، غلامرضا؛ فیروزآبادی، سید احمد؛ و ابراهیمی، رحمان (۱۳۹۱). نقش کتابخانه‌های عمومی در افزایش سرمایه اجتماعی: مطالعه موردی شهر تهران. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، ۱۸(۲)، ۱۹۷-۲۱۵.
۱۴. کاظمی‌پور، شهلا (۱۳۸۳). نگرش مردم درباره منزلت مشاغل در ایران و ارزیابی میزان ارتباط آن با ویژگی‌های اجتماعی اقتصادی افرا. تهران: مؤسسه کار و تأمین اجتماعی.
۱۵. مرادزاده، سارا (۱۳۹۴). بررسی منزلت اجتماعی کتابداران دانشگاهی از منظر دانشگاهیان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه خوارزمی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی.
۱۶. مهدوی، محمد صادق؛ و ظهیری، هوشنگ (۱۳۹۰). نقش سرمایه اجتماعی درون خانواده بر سبک اجتماعی شدن فرزندان. مطالعات توسعه اجتماعی ایران، ۳(۳). ۵۱-۶۶.
۱۷. نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور (۱۳۹۴). گزارش کتابخانه‌های عمومی کشور در پایان فروردین ماه ۱۳۹۴ (کتابخانه‌های نهادی-مشارکتی و مستقل). تهران: نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، اداره کل برنامه‌ریزی و ارزیابی، اداره آمار.
۱۸. نوروزی، معصومه (۱۳۹۱). بررسی میزان تأثیر انجمن علمی کتابداری و اطلاع رسانی در تشکیل و تقویت سرمایه اجتماعی در میان کتابداران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه خوارزمی.
۱۹. نیک‌گهر، عبدالحسین (۱۳۷۳). مبانی جامعه‌شناسی. تهران: انتشارات توتیا.
20. Alansari, H. A. (2011). Career Choice, Satisfaction, and Perceptions about their Professional Image: A Study of Kuwaiti Librarians. Library Review, 60 (7), 575-587.
21. Bandy, A. (2003). Best investment: the modern public library as social capital. Presented at the AGM of Friends of libraries Australia (FOLA)Altona Victoria, 27 August.
22. Bourdieu,P. (1986);"The Forms of Capital".In J,G.Richardson(ed).Handbook of Theory and Research for the sociology of Education ,New York: Landon: GreenwoodPress.
23. Chen, T. T., & Ke, H. R. (2017). Public library as a place and breeding ground of social capital: A case of Singang Library. Malaysian Journal of Library & Information Science, 22(1), 45-58.
24. Cox, E., Swinbourne, K., Pip, C., & Laing, S. (2000). A safe place to go: libraries and social capital. Sydney: university of Technology, Sydney, and the state library of new south wales.
25. De Vinney, G. (1987). The 1965-1974 Faculty Status Movement as a Professionalization Effort with Social Movement Characteristics: A Case Study of the State University of New York. Buffalo: State University of New York.
26. Downs, R. B. (1946). Academic Status for University Librarians: A New Approach. College and Research Libraries, 7 (1), 6-26.
27. Jahnson, C. A. (2012). How do public libraries create social capital? An analysis of interactions between library staff and patrons. Library & Information Science Research 34: 52–62
28. Khasseh, A. A., Azimi, M., & Ghazizadeh, H. (2019). A Survey on the Social Status of the Library and Information Science Profession (Case Study: Librarians of Public Libraries of Guilan Province, Iran). Library Philosophy and Practice, 1-8.
29. Mc Crady, J. J. C. (1986). Professional Status and Librarianship: A Study of the Professions and the Process of Social Exchange. PhD Theses, University of Southern California, United States, California. Retrieved November 10, 2014, from:http://search.proquest.com.proxy.iknito.com/docview/303518192?accountid=46135
30. Miller, J. (2014). A comparative study of public libraries in Edinburgh and Copenhagen and their potential for social capital creation. Libri, 64 (4), 316-326.
31. Nik Gohar, A. H. (1994). Principles of Sociology. Tehran: Totia Publications.
32. O'Connor, L. G. (2006). Librarians' Professional Struggles in the Information Age: A Critical analysis of Information Literacy. PhD Theses, Kent State University, United States, Ohio. Retrieved September, 5, 2014, from: http://search.proquest.com.proxy.iknito.com/docview/305316210?accountid=46135
33. Russian Library Association (2012). The Code of Ethics for Russian Librarian.
34. Shiflett, O. L. (1981). Origins of American Academic Librarianship. Norwood, New Jersey: Ablex Publishing.
35. Svendsen, G. L. H. (2013). Public Libraries as Breeding Grounds for Bonding, Bridging and Institutional Social Capital: The Case of Branch Libraries in Rural D enmark. Sociologia ruralis, 53(1), 52-73.
36. Vårheim, A. (2009). Public libraries: places creating social capital? Library Hi Tech, 27(3), 372–381. doi:10.1108/07378830910988504
37. Varheim, A., Steinmo, S., & Ide, E. (2008). Do libraries matter? Public libraries and the creation of social capital. Journal of Documentation, 64 (6), 877- 892.
38. Vassilakaki, E., & Moniarou, V. (2014). Identifying the Prevailing Images in Library and Information Science Profession: Is the Landscape Changing?. New Library World, 115 (7/8), 355-375.