دوره 26، شماره 4 - ( 12-1399 )                   دوره 26 شماره 4 صفحات 597-628 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

HassanZadeh M, Samiei M, ZerehSaz M. Examining the Feasibility of Implementing IFLA Guidelines in the Iranian Public Libraries. Research on Information Science & Public Libraries. 2021; 26 (4) :597-628
URL: http://publij.ir/article-1-2235-fa.html
حسن‌زاده مریم، صمیعی میترا، زره‌ساز محمد. بررسی قابلیت پیاده‌سازی رهنمودهای کیفی ایفلا در کتابخانه‌های عمومی ایران. تحقيقات اطلاع‌رساني و كتابخانه‌هاي عمومي. 1399; 26 (4) :597-628

URL: http://publij.ir/article-1-2235-fa.html


دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران ، samiei.mitra66@gmail.com
چکیده:   (425 مشاهده)
هدف: رویکرد ایفلا در حرکت بهسمت تدوین رهنمودهای کیفی بیشتر، بررسی قابلیت پیاده‌سازی این رهنمودها در کشورهایی است که از آن‌ها استفاده می‌کنند. پژوهش حاضر با هدف استخراج رهنمودهای کیفی مرتبط و بررسی قابلیت پیاده‌سازی آن‌ها در بافت کتابخانه‌های عمومی ایران انجام شده است.
روش: پژوهش حاضر از نظرِ هدف کاربردی و از نظرِ روش انجام از نوع آمیخته (ترکیبیِ اکتشافیِ متوالی) است. در بخش کیفی، با روش گروه کانونی به بررسی رهنمودهای ایفلا و تهیۀ سیاهۀ وارسی برای دسته‌بندی رهنمودها و تعیین گروه‌های ارزیابی‌کننده انجام شد. جامعۀ پژوهش در این بخش شامل 5 نفر از متخصصان تدوین استاندارد در کشور بودند که بهروشِ نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. در بخش کمّی، ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه‌ بود. جامعۀ پژوهش در این بخش 4 گروه ارزیابیکننده استانداردهای ایفلا در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور بودند که شامل 80 نفر از مدیران و کارشناسان سازمانی، 111 نفر کتابدار، 21 نفر متخصص، و 342 نفرکاربر و در مجموع 559 نفر بودند. هر گروه با روش نمونه‌گیری و استفاده از جدول کرجسی و مورگان تعیین شدند. با توزیع پرسشنامه‌ها در میان 4 گروه ارزیابیکننده، جمع‌آوری داده‌ها انجام شد. تعداد پرسش‌نامه‌های بازگشتی از مدیران و کارشناسان سازمانی 81 پرسش‌نامه، کتابداران 110 پرسش‌نامه، متخصصان 21 پرسش‌نامه، و کاربران 342 پرسش‌نامه است. تجزیه‌وتحلیل دادهها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی، درصد فراوانی و میانگین‌ها و آزمون کروسکال والیس با استفاده از نرم‌افزارهای اکسل و اسپیاساس انجام شده است.
یافته‌ها: در بخش کیفی این پژوهش، از رهنمودهای مختلف ایفلا در 12 حوزۀ خدمات و برنامه‌های کتابخانه‌های عمومی برای گروه‌های مختلفِ جمعیت خدمت‌گیر، استخراج و در سیاهۀ وارسی در گروه کانونی تأیید شد. از مجموع 12 رهنمود (51 گزارۀ رهنمودیِ) بررسی‌شده، به‌طور کلی در 8 رهنمود از نظرِ گروه‌های ارزیابی‌کننده، بیشترین درصد فراوانی به «قابلیت پیاده‌سازی دارد» تعلق گرفته و در 4 رهنمود، بیشترین درصد فراوانی به «قابلیت پیاده‌سازی مشروط دارد» تعلق گرفته است. یافته‌ها در بخش کمّی و مقایسۀ میان 4 گروه در گزاره‌های مشترک با استفاده از آزمون ناپارامتریک کروسکال والیس نشان داد که اختلاف معناداری میان دیدگاه‌های گروه‌های ارزیاب در سه گروه کتابداران و متخصصان و مدیران و کارشناسان سازمانی وجود ندارد و این گروه‌ها نظرات یکدیگر را تأیید می‌کنند؛ اما بین دیدگاه این گروه‌ها و کاربران اختلاف معنادار وجود دارد. برای افزایش قابلیت پیاده‌سازی رهنمودهای ایفلا در کتابخانه‌های عمومی ایران راهکارهایی ارائه شده است. بازبینی یا تجدیدنظر در برخی دستورالعمل‌ها، شناخت جمعیت خدمت‌گیر، نیازسنجی کاربران، ایجاد کارگروهی متشکل از مدیران، کتابداران، متخصصان و کاربران در تنظیم و طراحی فعالیت‌های کتابخانه از جملۀ این راهکارها است.
اصالت/ارزش: بررسی منابع و پژوهش‌های مختلف داخلی و خارجی نشان داد که تاکنون پژوهشی به مدوّن‌سازی رهنمودهای کیفی ایفلا در زمینۀ خدمات و برنامه‌های کتابخانه‌های عمومی و بررسی قابلیت پیاده‌سازی آن‌ها از دیدگاه گروه‌های سیاست‌گذار و متخصص و ذی‌نفع نپرداخته است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند در تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌ها در ارائه و اجرای خدمات و برنامه‌ها و تدوین استانداردها برای کتابخانه‌های عمومی مفید باشد.
متن کامل [PDF 928 kb]   (209 دریافت)    
نوع مطالعه: كيفي | موضوع مقاله: استانداردهاي كتابخانه‌اي
دریافت: 1399/3/10 | پذیرش: 1399/7/1 | انتشار: 1399/12/10 | انتشار الکترونیک: 1399/12/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2021 CC BY-NC 4.0 | Research on Information Science and Public Libraries

Designed & Developed by : Yektaweb