1
گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2
گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
چکیده
هدف: هدف پژوهش جاری، کنکاش و شناخت نگرش و ادراک کاربران کتابخانههای عمومی نسبت به پرداخت هزینه در ازای دریافت خدمات و استفاده از کتابخانهها است.
روش: پژوهش حاضر از نظر هدف در دسته کاربردی، و به لحاظ نحوه گردآوری اطلاعات، توصیفی- اکتشافی و به لحاظ رویکرد از نوع کیفی است که با استفاده از روش پدیدارشناختی و مطالعه تجربه زیسته افراد درگیر صورت گرفته است. تعداد 21 کاربر که تجربه استفاده از خدمات غیررایگان و پرداخت هزینه را داشتند به صورت نمونهگیری هدفمند در کتابخانههای مرکزی استانها انتخاب شد. گردآوری اطلاعات با استفاده از انجام مصاحبه نیمه ساختاریافته و بصورت مکتوب و تلفنی صورت گرفت. دادههای ضبط شده به صورت کلمه به کلمه تحلیل شدند و مفاهیم و مقولهها استخراج گردید.
یافتهها: تحلیل دادهها نشان داد که تجربه کاربران در شش مقوله شامل مضامین مثبت کیفیت خدمات، و شخصیسازی خدمات، و مضامین منفی عدالت دسترسی، کتابخانه طبقاتی، کتابخانه ابزاری، و هویت زدایی از کتابخانه قابل دسته بندی است.
نتیجهگیری: روایت کاربران نشان داد خدمات مبتنی بر هزینه هرچند منجر به ارتقای کیفیت و ارائه خدمات شخصی سازی شده و کاربرپسند می شود، اما به احساس تبعیض، طردشدگی و دگرگونی تدریجی هویت کتابخانه نیز دامن می زند. کتابخانههای عمومی برای حفظ مشروعیت اجتماعی خود ناگزیر از بازاندیشی در سیاستهای درآمدزایی هستند. تأکید صرف بر جنبههای اقتصادی، رسالت تاریخی و فلسفه کتابخانه به عنوان نهادی همگانی و عدالتمحور را به مخاطره میاندازد.
موحدیان,قاسم و طباطبایی بحر العلومی,فائزه السادات . (1405). از کالای عمومی تا خدمات پولی: مطالعهای پدیدارشناختی از تجربیات زیسته کاربران از پرداخت هزینه در کتابخانههای عمومی. (e737874). تحقیقات اطلاعرسانی و کتابخانههای عمومی, (), e737874 doi: 10.61882/publlij.2026.2089109.1076
MLA
موحدیان,قاسم , و طباطبایی بحر العلومی,فائزه السادات . "از کالای عمومی تا خدمات پولی: مطالعهای پدیدارشناختی از تجربیات زیسته کاربران از پرداخت هزینه در کتابخانههای عمومی" .e737874 , تحقیقات اطلاعرسانی و کتابخانههای عمومی, , , 1405, e737874. doi: 10.61882/publlij.2026.2089109.1076
HARVARD
موحدیان قاسم, طباطبایی بحر العلومی فائزه السادات. (1405). 'از کالای عمومی تا خدمات پولی: مطالعهای پدیدارشناختی از تجربیات زیسته کاربران از پرداخت هزینه در کتابخانههای عمومی', تحقیقات اطلاعرسانی و کتابخانههای عمومی, (), e737874. doi: 10.61882/publlij.2026.2089109.1076
CHICAGO
قاسم موحدیان و فائزه السادات طباطبایی بحر العلومی, "از کالای عمومی تا خدمات پولی: مطالعهای پدیدارشناختی از تجربیات زیسته کاربران از پرداخت هزینه در کتابخانههای عمومی," تحقیقات اطلاعرسانی و کتابخانههای عمومی, (1405): e737874, doi: 10.61882/publlij.2026.2089109.1076
VANCOUVER
موحدیان قاسم, طباطبایی بحر العلومی فائزه السادات. از کالای عمومی تا خدمات پولی: مطالعهای پدیدارشناختی از تجربیات زیسته کاربران از پرداخت هزینه در کتابخانههای عمومی. تحقیقات اطلاعرسانی و کتابخانههای عمومی. 1405;():e737874. doi: 10.61882/publlij.2026.2089109.1076
