تحلیل روند و پیش‌بینی آینده پژوهش‌های حوزه کتابخانه‌های عمومی با رویکرد متن‌کاوی و یادگیری عمیق

10.61882/publlij.2026.2078568.1053

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 30 تیر 1405

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 نهاد کتابخانه های عمومی

2 گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور، ایران.

چکیده
هدف: در عصر تحول دیجیتال، پژوهش‌های حوزه کتابخانه‌های عمومی به‌عنوان یکی از ارکان توسعه فرهنگی، اجتماعی و آموزشی جوامع، نیازمند تحلیل نظام‌مند و پیش‌بینی‌محور برای شناسایی مسیرهای آینده هستند. هدف این پژوهش، تحلیل روندهای موضوعی و پیش‌بینی آینده پژوهش‌های مرتبط با کتابخانه‌های عمومی با استفاده از رویکرد ترکیبی متن‌کاوی و یادگیری عمیق است.
روش: داده‌های پژوهش شامل بیش از ۷۰۰۰ مقاله علمی نمایه‌شده در پایگاه‌های بین‌المللی Scopus و پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) طی سال‌های ۱۸۸۹ تا ۲۰۲۴ است. در مرحله نخست، با بهره‌گیری از الگوریتم تخصیص دیریکله پنهان (LDA) موضوعات پنهان در مقالات شناسایی و در قالب هشت خوشه موضوعی در سطح بین‌المللی و پنج خوشه در سطح ملی دسته‌بندی شدند. سپس با استفاده از شبکه عصبی بازگشتی نوع LSTM، روند انتشار هر خوشه در بازه‌ی زمانی گذشته مدل‌سازی و آینده‌ی آن تا سال 2034 پژوهش های بین المللی و 1413 برای پژوهش های ملی پیش‌بینی گردید.
یافته‌ها: . یافته ها نشان داد که موضوعاتی چون «فناوری‌های دیجیتال و خدمات اطلاعاتی هوشمند» و «ارتقای سواد سلامت و خدمات اجتماعی» رشد چشمگیری در دهه‌ی آینده خواهند داشت، در حالی که موضوعات سنتی‌تر مانند «چالش‌های حرفه‌ای کتابداران» روندی نزولی را تجربه می‌کنند
اصالت/ارزش: . نتایج بیانگر هم‌راستایی تحولات پژوهشی حوزه کتابخانه‌های عمومی با گرایش جهانی به سمت خدمات داده‌محور و هوش مصنوعی است. این پژوهش الگویی برای رصد آینده‌پژوهی علمی و تصمیم‌سازی مبتنی بر داده در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور ارائه می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات