تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی

شناخت مؤلفه‌های چت‌بات هوش مصنوعی برای خدمات مرجع مجازی در کتابخانه‌های عمومی با استفاده از فراترکیب

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

نغمه میلانی فر 1
علی َشعبانی 2
حامد فهیمی 3
علیرضا نورزوی 4

1 گروه علم اطلاعات و مدیریت دانش، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران،

2 گروه علم اطلاعات و مدیریت دانش، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه علوم کامپیوتر، دانشکده علوم ریاضی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

4 دانشگاه تهران

10.61882/publlij.2026.2082554.1061
چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر، شناسایی مؤلفه‌ها و شاخص‌های به کارگیری چت‌بات هوش مصنوعی در ارائه خدمات مرجع مجازی کتابخانه‌های عمومی با تأکید بر ابعاد فناورانه، انسانی و سازمانی است.
روش: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی فراترکیب انجام شده است. در این راستا، با به کارگیری الگوی هفت مرحله‌ای فراترکیب، مطالعات علمی مرتبط با چت‌بات‌های هوش مصنوعی و خدمات مرجع مجازی کتابخانه‌ها مورد بررسی قرار گرفت. جامعه پژوهش شامل منابع علمی فارسی و انگلیسی منتشر شده در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ شمسی و ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ میلادی بود که پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، غربالگری عنوان، چکیده و متن کامل، منابع واجد شرایط برای تحلیل نهایی انتخاب شدند.
یافته‌ها: در مرحله نهایی تحلیل، مجموعه‌ای از مقوله‌های مفهومی استخراج شد که پس از تجمیع و تفسیر، در قالب 12 مقوله اصلی شامل معماری فناورانه و زیرساختی، پردازش زبان طبیعی و تعامل انسان–ماشین، خدمات مرجع هوشمند و پاسخ‌گویی اطلاعاتی، کیفیت خدمات و تجربه کاربری، سواد دیجیتال و آمادگی سازمانی، اخلاق، شفافیت و پاسخ‌گویی الگوریتمی، نوآوری و فرهنگ سازمانی دیجیتال، تعامل اجتماعی و دسترس‌پذیری همگانی، کیفیت داده و دانش سامانه، طراحی خدمات انسانی‌محور، ارزیابی عملکرد و یادگیری سامانه‌ای، و حکمرانی و سیاست‌گذاری هوش مصنوعی در کتابخانه‌ها سازماندهی شدند.
نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که طراحی و استقرار چت‌بات‌های هوش مصنوعی در خدمات مرجع مجازی کتابخانه‌های عمومی مستلزم رویکردی کل‌نگر است که بایستی هم‌زمان الزامات فنی، ملاحظات انسانی و بسترهای سازمانی و فرهنگی را دربرگیرد.

کلیدواژه‌ها

چت‌بات هوش مصنوعی
خدمات مرجع مجازی
کتابخانه‌های عمومی
موضوعات
تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 27 اردیبهشت 1405

صفحه اصلی

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما