کتابخانه‌های عمومی و توانمندسازی اطلاعاتی زنان سوزن‌دوز در بلوچستان: تحلیلی مبتنی بر دیدگاه‌های خبرگان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

10.61882/publlij.2025.2064878.1005
چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش کتابخانه‌های عمومی در توانمندسازی اطلاعاتی زنان سوزن‌دوز بلوچ انجام شده است.

روش: این پژوهش با رویکرد کیفی اکتشافی در قالب مطالعه موردی با روش تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۰ نفر از کتابداران کتابخانه‌های عمومی و کارشناسان حوزه صنایع‌دستی گردآوری شده‌اند که به‌صورت هدفمند و بر اساس معیارهای دانش و انگیزه انتخاب شدند. برای اعتباربخشی به داده‌ها، متن مصاحبه‌ها توسط مشارکت‌کنندگان تأیید شد و کدگذاری استقرایی با استفاده از روش ضریب توافق بین دو کدگذار با استفاده از فرمول هولستی مورد بررسی قرار گرفت.

یافته‌ها: تحلیل مصاحبه‌ها منجر به استخراج ۴۲۳ کد باز، ۲۰ کد محوری و ۳ کد انتخابی شد. نتایج نشان داد که زنان سوزن‌دوز بلوچ با نیازهای متنوع اطلاعاتی مواجه‌اند؛ از جمله نیاز به منابع اطلاعاتی روزآمد در حوزه هنر سوزن‌دوزی، آموزش‌های مهارتی، اطلاعات مربوط به مواد اولیه، اشتراک‌گذاری تجربیات، آشنایی با اصول بازاریابی و تبلیغ، دسترسی به خدمات مکان‌محور، و بهره‌مندی از تسهیلات دولتی. همچنین، آنان برای رفع این نیازها به آموزش‌های رسمی، غیررسمی و فناورانه وابسته‌اند. مهم‌ترین چالش‌های شناسایی‌شده شامل موانع مالی، ضعف در خدمات اطلاع‌رسانی، نبود آگاهی و محدودیت دسترسی به منابع اطلاعاتی بود.

نتیجه‌گیری: با توجه به گستردگی کسب‌وکارهای خُرد و اهمیت حفظ میراث فرهنگی، همسویی خدمات اطلاعاتی کتابخانه‌ها با نیازهای واقعی جوامع بومی، به‌ویژه زنان سوزن‌دوز بلوچ، می‌تواند به توسعه اقتصادی محلی و پایداری فرهنگی کمک کند. یافته‌های این پژوهش می‌تواند برای مدیران کتابخانه‌های عمومی، سیاست‌گذاران فرهنگی، فعالان صنایع‌دستی و پژوهشگران این حوزه سودمند باشد.

کلیدواژه‌ها