بررسی کتاب‌های مرجع فارسی چاپی کودکان و نوجوانان منتشره بین سال‌های 1390-1385 از نظر اعتبار، وسعت و کیفیت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه قم، ایران

2 کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه قم، ایران

چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اعتبار، وسعت و کیفیت ­کتاب‌های مرجع فارسی کودکان و نوجوانان که از سال 1385 تا 1390 برای اولین بار در ایران به چاپ رسیدهاند، صورت گرفت تا بدین وسیله میزان مطابقتشان با معیارهای کتاب‌های مرجع کودکان و نوجوانان مشخص شود.
روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی است. روش بهکار رفته در این پژوهش، تحلیل محتوا و از نوع کمّی است. جامعۀ آماری پژوهش شامل 216 عنوان کتاب مرجع کودک و نوجوان است. ابزار گردآوری داده‌ها، سیاههوارسی محققساختۀ مبتنی بر مرور متون و منابع است که روایی آن به تأیید صاحب‌نظران رسید.
یافته‌ها: بر اساس یافته‌های پژوهش، از تعداد 216 عنوان کتاب بررسی شده، 150 اثر دانش‌نامه، 33  اثر واژه‌نامه، 8  اثر سرگذشت‌نامه، 18 اثر منابع مرجع فوری، و 7 اثر منابع مرجع جغرافیایی بودند. بر اساس نتایج، معیارهای ارزیابی در تعداد زیادی از کتاب‌ها به صورت کاملاً مطلوبی رعایت نشده بود. کتاب‌های تألیفی­ـ­ترجمه‌ای بیشتر از سایر کتاب‌ها معیارهای مورد نظر را رعایت کرده‌ بودند و همچنین به جز سال 1390، در بقیۀ سال‌ها کیفیت منابع مورد بررسی سیر صعودی داشتند. این در حالی است که تعداد کتاب‌های تألیفی­ـ­ترجمه‌ای تنها 6 درصد از کل کتاب‌ها را در این 6 سال تشکیل می‌دادند.
اصالت/ارزش: پژوهش حاضر ضمن تهیۀ سیاهۀ وارسی در زمینۀ ارزیابی کتاب­های مرجع کودکان و نوجوانان بر اساس پیشینه­های موجود و نیز نظر متخصصان، این امکان را فراهم آورده است تا استفاده‌کنندگان کتاب‌های مرجع در انتخاب خود تصمیم بهتری بگیرند. همچنین به تولیدکنندگان کتاب‌های مرجع این امکان را می­دهد تا تصمیمگیری بهتری در زمینۀ تألیف کتاب‌های مرجع داشته باشند.

کلیدواژه‌ها