بررسی جامعه‌شناختی عوامل موثر بر مصرف فرهنگی: با تاکید بر مطالعه کتاب در شهر اهواز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناس ارشد جامعه شناسی، کتابدار کتابخانه عمومی مرکزی استان خوزستان، ایران

چکیده
هدف: هدف اساسی پژوهش حاضر، بررسی جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر مطالعۀ غیردرسی در شهر اهواز است. پژوهش حاضر از میان عوامل مختلف، بر نقش انواع سرمایه (سرمایۀ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی) بر میزان مطالعۀ افراد تأکید دارد.
روش: جامعۀ آماری این پژوهش کلیۀ ساکنان شهرستان اهواز است که بین سنین 15 تا 70 سال قرار دارند. از بین آنها 400 نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب گردید. روش تحقیق این پژوهش، پیمایش بوده و داده­ها با استفاده از ابزار پرسشنامه گردآوری شدند. تجزیه و تحلیل داده‌ها نیز با نرم‌افزارspss16 انجام شد.
یافته‌ها: نتایج توصیفی نشان داد که میزان مطالعه در بین جامعۀ مورد تحقیق در حد پایینی است. 43 درصد افراد فاقد مطالعۀ آزاد در طول هفته هستند. و تنها 25/1 درصد بیشتر از 4 ساعت مطالعه در هفته را گزارش داده‌اند. نتایج آزمون ضریب همبستگی پیرسون نیز حکایت از آن دارد که بین هر سه نوع سرمایه­ یعنی سرمایۀ فرهنگی و ابعاد آن (فرد، خانواده و محیط)، سرمایۀ اقتصادی و سرمایۀ اجتماعی با میزان مطالعه رابطۀ معنی‌دار و مثبت وجود دارد. بدین معنی که افرادی که دارای میزان بالاتری از سرمایه‌ها هستند، بیشتر از سایر افراد به مطالعه می‌پردازند. همچنین بین انواع سرمایه‌ها نیز رابطۀ معنی‌دار وجود دارد. نتایج تحلیل رگرسیون نیز نشانگر آن است که متغیر­های مستقل قادر به تبیین 39/0درصد از واریانس مطالعه هستند.
ارزش/اصالت: امروزه مصرف کالای فرهنگی خصوصاً کتاب و سایر کالاهای خواندنی نظیر روزنامه و مجلات عاملی مؤثر در تسریع فرآیند توسعۀ اجتماعی و فرهنگی جوامع است. اما همان گونه که نتایج پژوهش حاضر نیز نشان می‌دهد میزان مطالعه در جامعۀ ایران که جامعه‌ای در حال توسعه محسوب می‌گردد، بسیار اندک است. بر این اساس شناخت عواملی که در ایجاد و تداوم چنین پدیده‌ای مؤثرند از اهمیت به‌سزایی برخوردار است. نتایج این پژوهش می‌تواند به مسئولان  نهادهای فرهنگی کشور کمک کند تا با شناخت کافی از عوامل مؤثر بر مطالعه، در جهت ایجاد و تقویت فرهنگ مطالعه و خروج از تنگناهای موجود در این حوزه گام بردارند.

کلیدواژه‌ها