مقایسۀ کاربرد انواع روش‎های ارزیابی دسترس‎پذیری وب‎سایت‎ها مطالعۀ موردی: وب‎سایت وزارتخانه‌های دولت جمهوری اسلامی ایران)

دوره 16، شماره 2
تابستان 1389
صفحه 5-27

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تربیت مدرس

2 کارشناس ارشد کتابداری

چکیده
هدف: هدف مقالۀ حاضر، بررسی مقایسه‌ای انواع روش‌های ارزیابی دسترس‌پذیری وب‎سایت‌ها و بررسی نتایج مطالعۀ موردی وب‎سایت وزارتخانه‌های دولت جمهوری اسلامی ایران به‎منظور نشان دادن نقاط قوت، ضعف و تفاوت یافته‌های ارزیابی در هر یک از روش‌های دسترس‎پذیری وب‎سایت‎ها می‌باشد.
روش: در این مقاله، ابتدا پ‍ژوهش‌های انجام شده در زمینۀ دسترس‎پذیری وب‎سایت‎ها مرور و مورد بررسی قرار گرفته ‌است. در بخش بعد، مروری بر روش‌های ارزیابی دسترس‌پذیری و مقایسۀ مزایا و معایب هر یک از این روش‌ها انجام شده است. در پایان، نتایج ارزیابی دسترس‌پذیری وب‎سایت وزارتخانه‌های دولت جمهوری اسلامی ایران (21وزارتخانه) بر اساس روش‌های ارزیابی دستی،‌ ارزیابی خودکار و ارزیابی تجارب کاربران مورد مقایسه قرار گرفته است. ارزیابی دستی با استفاده از 12 شاخصِ استخراج شده از خط‎مشی دسترس‌پذیری محتوای وب که به‎وسیلۀ کنسرسیوم وب جهان‌گستر ارائه شده است، انجام شد و ارزیابی تجارب کاربر نیز از طریق روش پیمایش بر اساس گروه‌های کانونی و پاسخ به سؤال پرسشنامه صورت گرفت. ارزیابی خودکار نیز به‎وسیلۀ نرم‎افزار خودکار وب‎اِگزَکت صورت پذیرفت.
یافته‎ها: با توجه به یافته‌های متفاوت این سه روش ارزیابی می‌توان گفت که از ابزارهای ارزیابی خودکار فقط می‌توان برای شناسایی خطاهای وب‎سایت‌ استفاده نمود زیرا این نرم‎افزارها به‎طور دقیق، سیاهه‎ای از خطاهای هر یک از اولویت‌ها را ارائه می‌کنند و راهنمای توسعه‎دهندگان وب‎سایت برای اصلاح خطاها می‌باشند. نتایج ارزیابی تجارب کاربر نیز به‎تنهایی مفید واقع نمی‌شود زیرا ممکن است برخی نظرات شخصی و سلیقه‌ای نتایج ارزیابی را تغییر دهد. در روش ارزیابی دستی نیز با وجود نیروی انسانی متخصص، تفسیر خطاها و ارائه پیشنهادهای عملی امکان‌پذیر است بنابراین با توجه به تفاوت فاحشی که در یافته‌های این سه روش ارزیابی در پژوهش فوق دیده شد، به‎کار بردن روش ارزیابی یکپارچه که ترکیبی از سه روش ارزیابی می‌باشد، مورد تأیید قرار گرفت.
اصالت/ارزش: تاکنون تحقیقی که به‎صورت مقایسه‎ای روش‎های ارزیابی دسترس‎پذیری وب‎سایت‎ها را ارزیابی کرده باشد، انجام نشده است. این تحقیق علاوه بر مقایسۀ نظری روش‎های موجود، به‎صورت عینی نیز کارکرد روش‎های مورد نظر در یک مطالعۀ عینی را گزارش می‎کند. 

کلیدواژه‌ها