میزان مطابقت دایره‌المعارف‌های فارسی کودکان و نوجوانان منتشرشده بین سال‌های 1385-1390 با معیارهای ارزیابی کتاب مرجع

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه قم

2 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه قم، ایران

3 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه قم، ایران

چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی دایره‌المعارف‌های فارسی کودکان و نوجوانان، منتشرشده بین سال­های 1385 تا 1390 صورت گرفته است تا میزان مطابقت آن­ها با معیارهای ارزیابی کتاب‌های مرجع را معین کند.
روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی است که با روش ارزیابانه انجام شده است. جامعۀ­آماری پژوهش را 150 دایره‌المعارف تشکیل دادند که از پایگاه خانۀ کتاب ایران انتخاب شدند و با استفاده از سیاههوارسی محققساخته‌ مورد ارزیابی قرار گرفتند.
یافته‌ها: یافته ­ها نشان داد که از 150 دایره‌المعارف بررسیشده، 45 اثر (30 درصد) عمومی و 105 اثر (70 درصد)  تخصصی بودند. بیشترین آثار (34 عنوان) در سال 1388 منتشر شده بود. بررسی دایرۀ شمول آثار نیز نشان داد که ۵/۷۱ درصد آنها تخصصی و ۵/۲۸ درصد عمومی بودند. با بررسی ۱۲ مؤلفه طرح شده در دامنه و محدوده  مشخص شد که بیش از نیمی از آثار ترجمه‌ای، هدف از تدوین و انتشار را ذکر نکردهاند و بیش از ۶۰ درصد آثار منتشره فاقد نمایه بودند. نداشتن راهنمای استفاده از اثر نیز در ۶/۶۳ درصد آثار تألیفی-ترجمه‌ای و ۹۷ درصد آثار ترجمه‌ای کاملاً مشهود بود. مقایسۀ کیفیت آثار نشان داد که دایره‌المعارفهای تألیفی در مقایسه با ترجمه­ای و تألیفی-ترجمه­ای از کیفیت بهتری برخوردار بودند.
اصالت/ارزش: چارچوب حاصل از پژوهش حاضر می‌تواند در تدوین و ارزیابی دایرهالمعارف­ها که جزو کتاب­های مرجع شناخته می­شوند به کتابداران مرجع کمک کند و راهنمای نویسندگان، محققان، منتقدان و مخاطبان آن­ها باشد و فعالیت­های علمی مربوط را هدفمند و یکدست نماید.

کلیدواژه‌ها