عوامل پیش‌برنده و باز‌دارنده در استفاده از کتابخانه‌های عمومی

زندیان, فاطمه; قربانی, عمران; حسن زاده, محمد

عوامل پیش‌برنده و باز‌دارنده در استفاده از کتابخانه‌های عمومی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فاطمه زندیان ¹

عمران قربانی ²

محمد حسن زاده ³

¹ استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

² کارشناس ارشد، علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

³ دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

هدف: پژوهش حاضر به‎منظور بررسی موانع و مشکلات پیش روی کاربران در مراجعه و استفاده از منابع کتابخانه‌های عمومی در سال 93-1392 انجام گرفته است.
روش: پژوهش حاضر به روش پیمایشی انجام شده است. جامعۀ آماری، کلیۀ کاربران کتابخانه‌های عمومی شهرستان همدان (بالغ بر 23153 نفر) بود و نمونهگیری به روش تصادفی ساده انجام شد. حجم نمونه آماری 380 نفر با استفاده از جدول کرجسی و مورگان تعیین شد. ابزار تحقیق پرسشنامۀ
محققساخته‎ای بود که پایایی آن بر اساس ضریب آلفای کرونباخ معادل 86_/0 محاسبه شد و روایی آن توسط متخصصان تأیید شد.
یافته ها: نتایج حاکی از آن است که بین متغیرهای مستقل «شرایط اقتصادی خوب مردم»، «تأثیر نهادهای تربیتی»، «تأثیر خانواده»، «آگاهی کتابداران»، «موقعیت مناسب کتابخانهها» و «جنسیت کاربران» با متغیر وابستۀ «میزان مراجعه کاربران به کتابخانه‌های عمومی» رابطۀ معنا‌داری وجود دارد و این مؤلفه‌ها به‎عنوان عوامل پیشبرنده، برای مراجعه هرچه بیشتر کاربران به کتابخانه‌های عمومی محسوب می‌شوند. از طرفی، بین متغیرهای مستقل «دوری و نزدیکی کاربران به کتابخانه‌های عمومی»، «سطح خدمات ارائه‌شده توسط کتابخانه‌های عمومی»، و «سن و تحصیلات آنها» با «میزان مراجعه کاربران به کتابخانه‌های عمومی»، رابطۀ معناداری یافت نشد.
اصالت/ارزش: ارزش پژوهش حاضر در نشان‎دادن رابطۀ وضع اقتصادی مردم، نهادهای تربیتی، خانواده، دانش کتابداران، و موقعیت مکانی مناسب کتابخانه‎ها در افزایش مراجعه به آنهاست. بنابراین، لازم است کتابخانه‎های عمومی بیش از پیش به عواملی که تحت کنترل خویش دارد، از جمله جهت‎گیری به سمت نیازهای تربیتی خانواده‎ها و دانش کتابداران، توجه نشان دهد.

کلیدواژه‌ها

کتابخانه‌های عمومی

کاربران

عوامل پیش برنده

عوامل بازدارنده

استفاده از کتابخانه