بررسی تطبیقی فرمت مارک ایران در نرم‌افزار «رسا» با فرمت یونی‌ مارک برای پیایندها

دوره 16، شماره 2
تابستان 1389
صفحه 45-69

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده
هدف: دستنامه مارک ایران در ابتدا فقط شامل منابع چاپی تک‏نگاشتی و فاقد فرمت‏های خاص برای سایر منابع بود. بعد از آن‎که این فرمـت برای سایـر مـنابع کتابخانه‎ای گسترش یافت، پژوهشگر که در دوره مارک سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران شرکت داشت با مقایسه بین کاربرگۀ پیایندهای سازمان و فرمت ارائه شده در دستنامه یونی‏مارک متوجه کاستی‏هایی در برنامۀ رسا (که فرمت‏های مارک ایران را برای سایر منابع گسترش داده بود) شد. بنابراین، هدف خود از پژوهش خود را بررسی تطبیقی فرمت مارک ایران با دستنامۀ یونی‏مارک برای پیایندها و ارائۀ راه‏حل‏های پیشنهادی برای رفع نواقص موجود در کاربرگۀ سازمان قرار داد.
روش: پژوهش حاضر به روش کتابخانه‎ای انجام شده است. جامعۀ پژوهش عبارت از فیلدها، نشانگرها و فیلدهای فرعی یونی‏مارک و مارک ایران است که تقسیم‏بندی و انواع آن‎ها، از دستنامۀ یونی مارک استخراج شد. 14 فیلد ویژۀ پیایندها نیز از متن دستنامۀ 2000 یونی‏مارک و روزآمدهای 4 و 5 دستنامۀ فوق استخراج و ترجمه شد. سپس فرمت پیشنهادی، با توجه به فیلدهای اختصاصی شناسایی شده به‎وسیلۀ پژوهشگر و فیلدهای الزامی‎ یونی‏مارک برای تمام منابع کتابخانه ‏ای و فیلدهای عمومی، و در مطابقت با کاربرگۀ رسا (به‎منظور حصول اطمینان از اِعمال فیلدهای مورد نظر در کاربرگه سازمان) تهیه شد. این کاربرگه دارای 102 فیلد بود.
یافته‎ها: یافته‎ها نشان داد که پنج فیلد (400 (فروست)، 411 (فروست‏های فرعی)، 225 (فروست)، 014 (شناسگر مقاله)، 073 (شماره بین المللی مقاله)) موجود در دستنامۀ یونی‎مارک در کاربرگۀ پیایندهای سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران وجود ندارد و می‎بایست به آن افزوده شود. همچنین یافته‎ها نشان داد که فیلدهای متعددی دچار تغییرات در عنوان، تعریف، چگونگی کاربرد و فیلدهای فرعی شده‎اند و فیلدهای متعدد دیگری به اشتباه ترجمه شده‎اند و می‎بایست اصلاح شوند. در نهایت کاربرگه‎ای پیشنهاد شده که از 102 فیلد آن، 14 فیلد، فیلدهای ویژۀ پیایندها، پنج فیلد، فیلدهای الزامی مارک، و 83 فیلد باقیمانده را فیلدهای عمومی تشکیل می‎دهند.
اصالت/ ارزش: مجلات از مهم‎ترین منابع اطلاعاتی مورد نیاز محققان و مراجعان کتابخانه‎ها و مراکز اطلاع‎رسانی است و کتابداران برای انتخاب، تهیه و آماده‎سازی آن‎ها و ارائۀ خدمات مناسب به‎وسیلۀ آن‎ها تلاش زیادی می‎نمایند. ارزش اطلاعاتی مجلات به این دلیل است که معمولاً آخرین اخبار و نتایج پژوهش‎های علمی در این منابع منعکس می شوند. بنابراین ضروری است تا با سازماندهی درست و هماهنگ این منابع به اشاعه و دسترس‎پذیری آن‎ها همچون متون تک‌نگاشت چاپی توجه شود.

کلیدواژه‌ها