بررسی قابلیت به⁮کارگیری سنجه های مرکزیت به عنوان شاخص⁮های ارتباط استنادی مدارک در بازیابی اطلاعات رابطه ای: مطالعۀ مقدماتی

عباس پور, جواد; نقشینه, نادر; فدائی, غلامرضا; عصاره, فریده

بررسی قابلیت به⁮کارگیری سنجه های مرکزیت به عنوان شاخص⁮های ارتباط استنادی مدارک در بازیابی اطلاعات رابطه ای: مطالعۀ مقدماتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

جواد عباس پور ¹

نادر نقشینه ²

غلامرضا فدائی ³

فریده عصاره ⁴

¹ دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه تهران، بورسیه دانشگاه شیراز

² استادیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه تهران

³ استاد گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه تهران

⁴ استاد گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

هدف: هدف اصلی این پژوهش بررسی همبستگی سنجههای مرکزیت (درجهای، نزدیکی، بینابینی، و بردار ویژه) با سنجۀ اشتراک در مأخذ است که به⁮عنوان یکی از سنجههای استنادمحور برای برآورد میزان شباهت مدارک با یکدیگر در نظام⁮های بازیابی اطلاعات رابطهای شناخته شده است.
روش: این پژوهش مطالعه⁮ای مقدماتی است که با رویکرد کمی و با روش تحلیل استنادی انجام شده است. جامعۀ این پژوهش را 40 مقالۀ منتشر شده در سال 2011 و نمایه شده در پایگاه وب آو ساینس مربوط به چهار رشتۀ علوم پایه/ فنی- مهندسی (شامل فیزیک، شیمی، زیست شناسی و کامپیوتر) و چهار رشتۀ علوم انسانی/ اجتماعی (شامل اقتصاد، علوم تربیتی، روانشناسی و جامعهشناسی) به⁮علاوۀ 4000 پیوند استنادی (100 پیوند استنادی برای هر مقاله) که سایر مقالهها با آنها برقرار کردهاند، تشکیل میدهند. دادههای پژوهش با استفاده از نرم افزارهای Bib excel و UCINET گردآوری و تجزیه و تحلیل شدند.
یافته ها: یافتههای پژوهش نشان داد که بین سنجۀ شباهت استنادی اشتراک در مأخذ و سنجه های مرکزیت (درجهای، بردار ویژه، نزدیکی و بینابینی) همبستگی مثبت در سطح آلفای 01/0 وجود دارد. بنابراین، سنجههای مرکزیت ویژگی⁮های لازم را برای اینکه مطالعات جامعتر و دقیقتری از حیث قابلیت به⁮کارگیری به⁮عنوان سنجههای شباهت استناد محور روی آنها انجام شود، برخوردار هستند.
اصالت/ارزش: نتایج این پژوهش سنجههای استنادی جدیدی را پیشنهاد میدهد که میتوانند به عنوان سنجه‌های مستقل و یا مکمل سنجههای پیشین، در الگوریتم⁮های بازیابی موتورهای جست⁮وجو و پایگاه⁮های اطلاعاتی به ویژه پایگاه⁮های اطلاعاتی استنادی، برای سنجش دقیق⁮تر شباهت مدارک با یکدیگر مورد استفاده قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها

سنجه‌های مرکزیت

اشتراک در مأخذ

سنجه‌های شباهت

بازیابی اطلاعات رابطه‌ای

بازیابی استناد محور