نابرابری‌های فضایی دسترسی به کتابخانه‌های عمومی در کشور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه خوارزمی

چکیده
هدف: پژوهش حاضر درصدد است تا مشخص نماید که امکانات کتابخانه‌های عمومی در استان‌ها تا چه میزان متوازن و عادلانه توزیع شده است. همچنین کدام استان‌ها و به چه ترتیب در سطحی بالاتر از میانگین کشوری قرار گرفته و کدام‌یک و با چه ترتیبی در شرایط پایین­تر از میانگین قرار دارند و سزاوار توجه بیشتر هستند.
روش: با ترسیم منحنی لورنز و محاسبۀ ضریب جینی، توازن یا عدم توازن دسترسی استان‌ها به امکانات کتابخانه‌های عمومی تحلیل گردیده است. با محاسبۀ ضریب مکانی (LQ)، استان­ها به ترتیب دسترسی به این امکانات رتبه‌بندی شده‌اند و استان‌های شایستۀ توجه بیشتر تعیین گردیده‌اند.
یافته‌ها: به طور کلی توزیع امکانات کتابخانه ­های عمومی تحت پوشش نهاد کتابخانه‌های عمومی در سطح استان‌ها از توازن نسبی برخوردار است. چنانکه ضریب جینی بین 065/0 تا حداکثر 191/0 به‌دست آمده که به عدد صفر که گویای برابری کامل است نزدیک­تر است تا عدد 1 که نماد نابرابری کامل می‌باشد. منحنی‌های لورنز نیز به خط برابری کامل نزدیک هستند. در ده استان کشور ضریب مکانی شرایطی پایین‌تر از میانگین کشوری را نشان می‌دهد و در استان سیستان و بلوچستان در پایین­ترین سطح قرار می­گیرد. همچنین در 20 استان، شرایط از میانگین سطح کشور بهتر است و استان یزد در صدر همه قرار می‌گیرد.
اصالت/ارزش: در کنار ضرورت رشد و ارتقای شاخص‌های فرهنگی که یکی از آنها امکانات و تسهیلات کتابخانه‌های عمومی است، در دهه‌های اخیر توزیع متوازن امکانات توسعه در فضای ملی و بهره‌مندی عادلانه ساکنان مناطق مختلف از آنها نیز مورد توجه قرار گرفته و این موضوع در برنامه‌های توسعۀ نظام جمهوری اسلامی و سیاست‌های نظام نیز پیوسته مورد تأکید بوده است.

کلیدواژه‌ها