شبکه های اجتماعی اینترنتی و خواندن: شناخت مزایا، معایب و راهکارهای اثربخشی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

مدیر کتابخانه‌های عمومی استان کردستان؛ دانشجوی دکترای علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، ایران

چکیده
هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر شناخت مزایا و معایب شبکه‌های اجتماعی اینترنتی در حوزۀ خواندن و راهکارهای اثربخشی از دیدگاه اعضای کتابخانه‏های عمومی شهر سنندج می‏باشد.
روش: مطالعۀ حاضر از نوع کیفی است و داده­ها با استفاده از مصاحبۀ عمیق گردآوری شده است. افراد مشارکت‏کننده 24 نفر از اعضای کتابخانه‏های عمومی شهر سنندج در تابستان سال 1395 بودند. نمونه‏گیری به روش هدفمند انجام گرفت و تا اشباع اطلاعات ادامه یافت. تحلیل داده‏ها هم‏زمان با جمع‏آوری اطلاعات با روش تحلیل موضوعی انجام گرفت.
یافته‏ها: بر اساس اهداف پژوهش تحلیل داده­ها منجر به استخراج 38 موضوع اصلی در 3 مقولۀ کلی شامل مزایا، معایب و راهکارهای اثربخشی گردید. در مقولۀ مزایا، موضوعات اصلی شامل دسترس‏پذیری اطلاعات، آگاهی‏بخشی، جذابیت‏ها، تبادل اطلاعات، برقراری ارتباط، شکل‏گیری اجتماعات خواندن، پر کردن اوقات فراغت، ترویج فرهنگ خواندن، بازاریابی، ایجاد رغبت و خودانگیختگی در خواندن، افزایش خواندن و کسب مشاوره بودند. در مقولۀ معایب، موضوعات شامل ضعف محتوا، اتلاف وقت، تغییر رفتار خواندن، نیازمندی‏ها، اثرات مضر بر جسم، اعتیاد به استفاده، جذابیت­های بصری و خدمات منحرف‌کننده از خواندن، ناپایداری محتوا، محدودیت­های ساختاری، عدم کسب لذت از خواندن، مجازی بودن، ترغیب به بی‌هدفی در خواندن، عدم دستیابی به دستاورد روشن، عدم سازماندهی اطلاعات، تغییر ذائقه و ترجیحات مطالعاتی، تأثیر منفی بر حوزۀ نشر و دشواری پذیریش و سازگاری با رسانۀ جدید در بین مسن‏ترها بودند. موضوعات مقولۀ اثربخشی نیز فرهنگ‌سازی، ایجاد شناخت، آموزش، محتواسازی، شبکه­سازی، نیازسنجی، نیازسازی، هدف­گرایی و برنامه­ریزی و اعمال کنترل و نظارت بودند. هر کدام از موضوعات نیز دارای زیرموضوعاتی هستند.
ارزش/اصالت: ارزش پژوهش حاضر در آن است که با ارائه اطلاعات مناسب در خصوص مزایا، معایب و راهکارهای اثربخشی استفاده از شبکه­های اجتماعی در راستای خواندن، شیوۀ مواجهۀ صحیح با این رسانۀ اجتماعی و بهره­گیری مؤثر از آن را در راستای خواندن به افراد نشان می­دهد.

کلیدواژه‌ها