بررسی توزیع فضایی کتابخانه‌های عمومی شهر ارومیه با استفاده از الگوریتم‌های فازی و GIS با تأکید بر عدالت اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه سنجش از دور و GIS، دانشگاه تبریز، ایران

چکیده
هدف: هدف این پژوهش بررسی توزیع مکانی کتابخانه‌های عمومی، شناخت جایگاه مناطق شهری از لحاظ برخورداری از این خدمات، تعیین سطح نابرابری هر یک از مناطق و کاهش نابرابری‌های اجتماعی در سطح شهر ارومیه می‌باشد.
روش: مقاله تحلیلی و توصیفی است و روش گردآوری دادههای پژوهش ترکیبی از روشهای اسنادی و میدانی است. برای سنجش عدالت فضایی در این تحقیق از متغیرهای فاصله از کتابخانه‌های موجود، فاصله از خیابان‌های اصلی، فاصله از صنایع مزاحم، تراکم جمعیت، نزدیکی به مراکز مسکونی، نزدیکی به فضاهای سبز، فاصله از مراکز تجاری، نزدیکی به مراکز آموزشی، فاصله از مراکز درمانی، سازگاری کاربری‌ها، شیب، و دوری از خط گسل استفاده شده است. در نهایت، تجزیه و تحلیل‌ها با استفاده از روش فازی با بازه عضویت صفر تا 255 صورت گرفت.
یافته‌ها: نتایج پژوهش حاضر نشان داد که تعداد و توزیع فضایی کتابخانه‌های موجود در شهر ارومیه جوابگوی تقاضای فعلی نمی‌باشد و سطح دسترسی به این موجودی نیز برای همه افراد به لحاظ پراکنش نامتناسب در گسترۀ شهری نامناسب است. لذا می‌توان کمبود 6900 متر مربعی فضای کتابخانه‌ای را با احداث 4 باب کتابخانه جدید، و متناسب با شاخص‌های جمعیت، دسترسی و عدالت اجتماعی، با توزیع فضایی چندگانه جبران نمود؛ و سطح سواد، میزان مطالعه،ﻛﻴﻔﻴﺖ زﻧﺪﮔﻲ و شاخص عدالت اجتماعی را در بین شهروندان ارومیه ارﺗﻘﺎء بخشید.
اصالت/ارزش: ارزش پژوهش حاضر در نشان دادن رابطه بین ﺗﻮﺳﻌﻪ‌ﻳﺎفتگی و ﻣﻮﺿﻮع ﻋﺪاﻟﺖ ﻓﻀﺎﻳﻲ در ﺗﻮزﻳﻊ ﺧﺪﻣﺎت ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺷﻬﺮی می‌باشد، چرا که کتابخانه‌های عمومی، به واسطۀ نقشی که در ارتقای سطح سواد و آگاهی افراد جامعه ایفا می‌کنند، از جایگاه پراهمیتی برخوردارند؛ و توزیع فضایی مناسب آن در سطح شهر می‌تواند نقش مهمی در تحقق عدالت اجتماعی داشته باشد.

کلیدواژه‌ها