طراحی الگوی فرهنگ سازمانی اثربخش در کتابخانه‌های عمومی ایران

امیری, محمدرضا; ضیایی, ثریا; شریف‌مقدم, هادی; فیاضی, بی بی مرجان

طراحی الگوی فرهنگ سازمانی اثربخش در کتابخانه‌های عمومی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمدرضا امیری ¹

ثریا ضیایی ²

هادی شریف‌مقدم ³

بی بی مرجان فیاضی ⁴

¹ استادیار، گروه کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران

² استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

³ استادیار، گروه علم اطلاعات دانش‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

⁴ استادیار، گروه مدیریت منابع انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

هدف: ایجاد فرهنگ سازمانی اثربخش از ضروریات کار مدیریتی در هر سازمانی است. هدف این پژوهش طراحی الگوی فرهنگ سازمانی اثربخش برای کتابخانه‌های عمومی ایران از دیدگاه کتابداران و مدیران شاغل در کتابخانه‌های عمومی ایران است.
روش: پژوهش حاضر از نوع کیفی است که با روش نظریۀ زمینه‎ای انجام شده است. در این پژوهش 23 نفر از کتابداران و مدیران شاغل در کتابخانه‌های عمومی وابسته به نهاد کتابخانه‎های عمومی کشور به شکل هدفمند در 10 استان مورد مصاحبه نیمه‌ساختاریافته قرار گرفتند. برای تحلیل مصاحبه‎ها از روش تحلیل استراوس و کوربین شامل سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و انتخابی استفاده شد. در طی کدگذاری محوری مقولۀ اصلی شناسایی، و پس‎ از کدگذاری گزینشی و تعیین روابط، الگوی ترسیمی ارائه گردید.
یافته‌ها: بر اساس داده‌های حاصل از این پژوهش،‌ شش مقولۀ اصلی و 16 مقولۀ فرعی به‎عنوان اَبعاد و مؤلفه‌های فرهنگ سازمانی اثربخش در کتابخانه‌های عمومی مفهوم‌سازی شد. عللی که باعث تبیین ارزش‌های متناسب با مقوله محوری شدند عبارت بودند از: کاهش مخاطب، کاهش انگیزۀ کارکنان، عدم تحقق اهداف و نقش‌ها و گرایش به فضای مجازی. همچنین شرایط مؤثر بر راهبردها عبارت بودند از: تنوع مخاطبان، تنوع نیازها، فرهنگی بودن، عمومی بودن خدمات و غیرانتفاعی بودن. در نهایت، پیامد اجرای راهبردها جذب مخاطب و تعالی اجتماعی بود.
اصالت/ ارزش: ارزش این مقاله در این است که توجه مدیران کتابخانه‌های عمومی را به این مسئله معطوف می‌دارد که در مدیریت کتابخانه‌های عمومی، لازم است به اَبعاد فرهنگ سازمانی اثربخش در کتابخانه‌های عمومی توجه داشته باشند و برای اثربخشی بیشتر، آنها را در کتابخانه‌های عمومی حاکم نمایند.

کلیدواژه‌ها

کتابخانه‌های عمومی

فرهنگ سازمانی

مدیریت فرهنگ سازمانی

فرهنگ سازمانی اثربخش