تأثیر آموزش به‌شیوۀ قصه‌گویی، کتاب‌خوانی و نمایش فیلم بر میزان انگیزش و علاقه‌مندی کودکان به مطالعه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استادیار، گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، ایران

چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر مقایسۀ تأثیر آموزش به شیوه‌‌های قصه‌گویی، کتاب‌‌خوانی و نمایش فیلم بر انگیزش و علاقه‌‌مندی به مطالعه در کودکان 7 تا 10سالۀ مراجعه‌کننده به کتابخانه‌های عمومی شهر کرمانشاه است.
روش: طرح این پژوهش شبه‌آزمایشی با گروه پیش‌آزمون-پس‌آزمون و پیگیری است. جامعۀ آماری پژوهش شامل کلیۀ کودکان 7 تا 10ساله (عضو بخش کودک کتابخانۀ عمومی امیرکبیر کرمانشاه) که از بین آن‌ها 30 نفر به‌صورت هدفمند انتخاب شدند و در 3 گروه قرار گرفتند. داده‌‌ها با استفاده از دو پرسش‌نامۀ محقق‌ساختۀ میزان انگیزش و علاقه‌مندی کودکان به مطالعه و پرسش‌نامۀ والدین با همکاری استادان رشتۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی و روان‌شناسی ساخته شده و روایی آن به تأیید 4 تن از اساتید علوم تربیتی و روان‌شناسی رسیده است و پایایی آن‌ها پس از محاسبه به‌روش آلفای کرونباخ به‌ترتیب 746/0 و 823/0 به دست آمد. پرسش‌نامه‌ها در فروردین و اردیبهشت 1396جمع‌آوری شدند. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌‌ها از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیری (مانکوا) و تحلیل واریانس با اندازه‌‌گیری مکرر استفاده شد.
یافته‌ها: یافته‌‌های پژوهش نشان داد که در هر سه گروه (قصه‌‌خوانی، کتاب‌‌خوانی و نمایش فیلم) میزان انگیزش و علاقه به مطالعه بلافاصله بعد از آموزش و یک ماه بعد از آموزش افزایش یافت، ولی روش قصه‌‌گویی در مقایسه با دو روش دیگر تأثیر بیشتری بر میزان افزایش انگیزش و علاقه به مطالعه کودکان داشت.
اصالت/ارزش: ارزش این مقاله در نشان دادن اهمیت قصه‌گویی در علاقه‌مند کردن کودکان به مطالعه است، به‌طوری‌که نتایج پژوهش نشان داد هر سه روش قصه‌گویی، کتاب‌خوانی و نمایش فیلم می‌‌توانند روش‌‌های مؤثری برای افزایش انگیزش و علاقه‌‌‌مندی کودکان 7 تا 11ساله به مطالعه باشند، هرچند که روش قصه‌‌گویی اثربخشی بیشتری دارد. درمجموع، هر سه روش موجب علاقه‌مند کردن کودک به کتابخانه می‌شود. به همین دلیل، کودکانی که در جلسات قصه‌گویی، کتاب‌خوانی و نمایش فیلم حضور می‌‌یابند بیشتر به کتابخانه و مطالعه علاقه پیدا می‌‌کنند.

کلیدواژه‌ها


۱. احدیان، محمد (۱۳۷۳). مقدمات تکنولوژی آموزشی. تهران: بشری.
۲. احمدی، احمد؛ نورانی، ساغر (۱۳۸۰). بررسی میزان تأثیر بازی‌‌های نمایشی (پانتومیم) در الگوپذیری مهارت‌‌های اجتماعی در کودکان پیش‌‌دبستانی. دانش و پژوهش در روا‌‌‌ن‌شناسی کاربردی، ۳(۷)، ۴۰-۲۲.
۳. باواخانی، آزاده؛ میرشاه جعفری، ابراهیم؛ سعادتمند، زهره (۱۳۹۴). قصه‌گویی قرآنی و رشد اجتماعی کودکان در برنامه درسی دوره پیش دبستانی. کنفرانس ملی پژوهش‌های کاربردی در علوم تربیتی و روانشناسی و آسیب‌های اجتماعی ایران، تهران، انجمن توسعه و ترویج علوم و فنون بنیادین و مرکز مطالعات و تحقیقات، https://www.civilica.com/Paper-TSCONF۰۱-TSCONF۰۱_۰۸۵.html
۴. بیرانوند، علی (۱۳۸۷). مطالعه و کتابخوانی در کودکان. ماهنامۀ ارتباط علمی، ۱۰(۳)، ۲۳-۱۸.
۵. حاجی‌زین‌‌العابدینی، محسن؛ پازوکی، فاطمه؛ باغستانی‌تجلی، عطیه. (۱۳۹۵). مطالعه‌‌ی میزان شناخت، علاقه‌مندی و مراجعه‌‌ی کودکان به کتاب پس از مشاهدۀ کارتون. فصلنامه نقد کودک و نوجوان، ۳(۱۲)، ۷۵-۵۱.
۶. حریری، نجلا؛ پاگردکار، یاسمن (۱۳۹۳). تأثیر قصه‌گویی در کتابخانه‌های عمومی بر افزایش خلاقیت کودکان پیش‌دبستانی: یک پژوهش تجربی. فصلنامه تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، ۲(۲۲)، ۲۱۲-۱۹۵.
۷. رادبخش، ناهید؛ محمدی‌فر، محمدعلی؛ کیان‌ارثی، فرحناز (۱۳۹۲). اثربخشی بازی و قصه‌گویی برافزایش خلاقیت کودکان. مجله ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، ۲(۴)، ۱۹۴-۱۷۸.
۸. شجاع‌الساداتی، فریبا؛ سیفی، مهین (۱۳۹۳). ترویج کتابخوانی در مراکز پیش‌دبستانی؛ راهکارها و چالش‌ها. رشد و آموزش پیش‌دبستانی، ۶(۱)، ۲۲-۱۳.
۹. صالحی، زهرا (۱۳۹۳). بررسی تأثیر بازی و قصه‌گویی بر رشد مهارت های اجتماعی کودکان پیش دبستانی شهرستان آبیک قزوین از دیدگاه مربیان در سال تحصیلی ۹۳-۱۳۹۲ (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران.
۱۰. صیدیوسفی، معصومه (۱۳۹۴). اثربخشی قصه‌گویی قصه‌های ایرانی-اسلامی بر رشد اجتماعی کودکان ۸تا۱۱ ساله عضو کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان مرکز فرهنگی هنری چوار-استان ایلام. کودک۲۴، کودک ۲۴. بازیابی شده از : https://koodak۲۴.ir/articles/details/۵۴۵۴.
۱۱. سید عزیزاله طهرانی، مهرناز (۱۳۹۰). بررسی اثربخشی قصه‌گویی در ارتقاء مهارت‌‌های اجتماعی مبتنی بر رفتارهای مربوط به خود در دانش آموزان دختر پایه چهارم ابتدایی شهر تهران (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.
۱۲. عباسی هرمزی، سوسن (۱۳۸۳). شیوه‌های یادگیری برای کودکان. اهواز: مهزیار.
۱۳. کاکی، مریم؛ جمالی‌مهموئی، حمیدرضا؛ مکتبی‌فرد، لیلا (۱۳۹۲). خدمات جنبی کتابخانه‌‌های عمومی و نقش آن در جذب کودکان به کتابخانه‌‌ها. فصلنامه نظام‌ها و خدمات اطلاعاتی، ۲(۴)، ۷۸ -۸۹.
۱۴. گودرزی، نسرین؛ مکوندحسینی، شاهرخ؛ رضایی، علی‌محمد؛ اکبری بلوطبنگان، افضل (۱۳۹۳). اثربخشی آموزش مهارت‌های زندگی به روش قصه‌‌گویی بر میزان کم‌‌رویی دانش‌‌آموزان. فصلنامه مطالعات روانشناسی بالینی، ۱۷(۵)، ۱۳۳-۱۲۵.
۱۵. لطفی، ماهرخ (۱۳۸۱). خدمات عمومی. دایره المعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی. تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
۱۶. منتی، مهین؛ میری احمدی، شکوفه؛ عبدالرحیمی، سارا؛ حیدریان، زهرا و پیری مرادحاصلی، میلاد (۱۳۹۵). بررسی رابطه آموزش به شیوه قصه‌گویی بر میزان هوش کلامی و گنجینه لغات کودکان پیش دبستانی، پنجمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی.
۱۷. همایی، رضا؛ کجباف، محمدباقر؛ سیادت، علی (۱۳۸۸). تأثیر قصه‌‌گویی بر سازگاری کودکان. مطالعات روان‌شناختی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه الزهرا، ۵(۲)، ۶۲-۴۴.
۱۸. همایی، مهدی؛ اشرفی‌ریزی، حسن (۱۳۹۲). بررسی راه‌کارهای ترویج فرهنگ مطالعه و کتاب‌‌خوانی. ماهنامه علمی و تخصصی صدای جمهوری اسلامی ایران، ۱۱(۶۹). ۵۴-۴۲. Gajria, M., Jitendra, A. K., Sood, S., & Sacks, G. (۲۰۰۷). Improving comprehension of expository text in students with learning disabilities. A research synthesis. Journal of Learning Disabilities, ۴۰(۳), ۲۱۰-۲۵۵. [DOI:۱۰,۱۱۷۷/۰۰۲۲۲۱۹۴۰۷۰۴۰۰۰۳۰۳۰۱] [PMID]
19. Kotluk, N. & Kocakaya, S. (2017). The effect of creating digital storytelling on secondary school students' academic achievement, self-efficacy perceptions and attitudes toward physics. International Journal of Research in Education and Science (IJRES), 3(1), 218-227.
20. Razmia, M., Pouralib, S., & Nozad, S. (2014). Digital storytelling in efl classroom (oral presentation of the story): a pathway to improve oral production. Social and Behavioral Sciences, 98, 1541-1544. [DOI:10.1016/j.sbspro.2014.03.576]
21. Sarical, H. , Usluel, Y. (2016). The effect of digital storytelling on visual memory and writing skills. Computer & Education, 94(18). 298-309. [DOI:10.1016/j.compedu.2015.11.016]
22. Singh, R. P. (1990). Experimental verification of locus of control as related to conformity behavior. Psychological Studies, 29(1), 64-67.
23. Spencer, T. D., Kajian, M., Petersen, D. B. & Bilyk, N. (2013). Effects of an individualized narrative intervention on children's storytelling and comprehension skills. Journal of Early Intervention, 35(3), 243-269. [DOI:10.1177/1053815114540002]
24. Yuksel-Arslan, P., Yildirim, S. & Robin, B. R. (2016). A phenomenological study: teachers' experiences of using digital storytelling in early childhood education. Educational Studies, 42(5), 427-445. [DOI:10.1080/03055698.2016.1195717]