ارزیابی عملکرد کتابخانه‌های عمومی استان‌ها توسط تکنیک تحلیل پوششی داده‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه آزاد واحد مبارکه

چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر، محاسبه کارایی و رتبه‌بندی کتابخانه‌های عمومی استان‌های ایران در سال 1387 با استفاده از تکنیک کمی تحلیل پوششی داده‌ها است.
روش: این پژوهش از نوع کاربردی بوده و به روش پیمایشی انجام گرفته است. برای جمع‌آوری داده‌ها از اینترنت استفاده شده است. داده‌های مورد استفاده مربوط به محدوده زمانی سال 1387 بوده و داده‌ها به‌صورت استانی طبقه‌بندی شده‌اند. کتابخانه‌های عمومی 30 استان کشور بر حسب شاخص­های ورودی شامل تعداد کتاب­ها، جمعیت با سواد هر استان، تعداد کتابخانه­های هر استان، تعداد کتابداران، تعداد صندلی­ها و مجموع مواد دیداری شنیداری موجود در کتابخانه­های هر استان و شاخص­های خروجی شامل مجموع تعداد اعضا، تعداد امانات و تعداد مراجعات کتابخانه­های هر استان مورد ارزیابی قرار گرفتند. از نرم افزار اکسل برای جمع­آوری داده­ها و از نرم‌افزار Excel DEA Solver برای تجزیه‌وتحلیل و حل مدل استفاده گردید.
یافته‌ها: یافته‌ها بیانگر این بود که کتابخانه­های 15 استان از 30 استان کارا و مابقی ناکارا هستند. با استفاده از امتیاز ابرکارایی مشخص شد که از بین استان­های کارا، استان­های ایلام، خراسان جنوبی و سمنان دارای بیش‌ترین امتیاز ابرکارایی بوده و از بین استان­های ناکارا، استان­های بوشهر، قم و کردستان کم‌ترین امتیاز ابرکارایی را به خود اختصاص دادند.
اصالت/ارزش: موضوع سنجش عملکرد دیرزمانی است که در متون کتابداری و اطلاع‌رسانی جایگاه ویژه­ای را به خود اختصاص داده و مسائل بحث برانگیز و مختلفی را میان صاحب‌نظران باعث شده است. پژوهش حاضر تلاش دارد تا با به‌کارگیری یکی از روش­های کمی و معتبر در زمینه ارزیابی عملکرد، به ارزیابی عملکرد کتابخانه ­های عمومی استان­های ایران پرداخته و راه­کار­های عملی برای ارتقای سطح عملکرد آن‌ها ارائه نماید.

کلیدواژه‌ها