هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر مهارت‌های مطالعۀ آزاد بر عادات مطالعه، نگرش به مطالعه و پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان پسر مقطع متوسطه در سال تحصیلی 1395-1396 انجام شد، به‌طوری که دانش‌آموزان با حوزه‌های گوناگون دانش در قالب قرار دادن یک ساعت مطالعۀ آزاد هفتگی آشنا می‌شوند.
روش: روش پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری این پژوهش شامل همۀ دانش‌آموزان پسر مشغول به تحصیل آموزشگاه شهدای سولان شهر همدان در سال تحصیلی 1395-1396 به تعداد 98 نفر بود. برای انتخاب نمونه، نخست از میان تمامی پایه­ها، پایۀ هفتم به‌صورت نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شد که تعداد دانش­آموزان این پایه 40 نفر (هر کلاس 20 نفر) بود و دو کلاس به‌صورت تصادفی به‌عنوان گروه آزمایش و گواه گزینش شدند. پس از اجرای پیش‌آزمون روی هر دو گروه، مهارت‌های مطالعۀ­ آزاد در هفته به‌مدت 11 جلسه (60دقیقه‌ای) در یازده هفتۀ متوالی، به گروه آزمایش آموزش داده شد و گروه کنترل هیچ‌گونه آموزشی دریافت نکرد؛ پس از اتمام دورۀ‌ آموزشی بلافاصله از هر دو گروه پس‌آزمون به عمل آمد. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل کوواریانس انجام گرفت.
یافته‌ها: یافته­های به‌دست‌آمده نشان داد که عادات مطالعه، نگرش به مطالعه و پیشرفت تحصیلی دانش­آموزان در گروه آزمایشی به‌طور معناداری افزایش یافته است، در حالی که گروه کنترل تغییر معناداری نداشته است.
اصالت/ارزش: در پژوهش حاضر، مهارت‌های مطالعۀ آزاد با تأکید بر گنجاندن یک ساعت مطالعۀ آزاد طراحی و تدوین شد. بر اساس نتایج این پژوهش، می­توان تأثیر مهارت‌های مطالعۀ آزاد را با در نظر داشتن شرایط تحصیلی در هر پایه مورد بررسی بیشتر قرار داد، و از یافته‌ها برای غنی‌سازی برنامه‌های مرتبط با پیشرفت تحصیلی در مدارس استفاده کرد.