خدمات، فرصت‌ها، ظرفیت‌ها و چالش‌های کتابخانه‌های عمومی در ارائه اطلاعات سلامت: مرور نظام‌مند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسى، دانشگاه خوارزمى، تهران، ایران

2 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش شناسى، دانشگاه خوارزمى، تهران، ایران

10.52547/publij.28.3.274
چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی انواع خدمات، فرصت‌ها، ظرفیت‌ها و چالش‌های کتابخانه‌های عمومی در ارائه اطلاعات سلامت در متون این حوزه انجام شده است.
روش: روش پژوهش مرور نظام‌مند متون است و از چهارچوب مطالعه نظام‌مند کیچن‌‌هام و چارترز برای انجام آن استفاده شد. با مشخص شدن پایگاه‌های اطلاعاتی و عبارات پرس‌وجو، جست‌وجوها انجام شد و در نهایت با پالایش منابع و همچنین اعمال معیارهای ورود و خروج به پژوهش تعداد 37 منبع به زبان انگلیسی و 3 منبع به زبان فارسی وارد مرور نظام‌مند شدند. ابزار پژوهش از نوع سیاهۀ وارسی بود. اطلاعات به‌دست‌آمده با تلخیص مطالب در قالب جدول ارائه شده است.
یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد انواع خدمات شامل شش مقوله کلی اطلاع‌رسانی سلامت، عوامل اجتماعی تعیین‌کننده سلامت، آموزش سواد سلامت، ارائه مستقیم خدمات بهداشتی، ترویج تحرک جسمی، و خدمات جایگزین و مکمل مراقبت هستند. ظرفیت‌ها در چهار مقوله کلی نیروی انسانی، منابع، کارکردهای کتابخانه، و ارزش‌های بنیادی کتابخانه‌ها دسته‌بندی شدند. فرصت‌ها شامل چهار مقوله کلی استفاده از ظرفیت سایر سازمان‌ها، تقویت نیروی انسانی، تأمین مکان ارائه خدمات بهداشتی، و افزایش تاب‌آوری جامعه در بحران‌ها بود. در نهایت، چالش‌ها شامل ماهیت موضوع، سیاست و خط‌مشی، بودجه، منابع، تجهیزات و فناوری، فضا، خدمات، همکاری بین‌سازمانی، نیروی انسانی متخصص، ارتباط با مراجعان، و مشکلات مراجعان بود.
اصالت/ ارزش: با توجه به وضعیت ارائه خدمات اطلاعات سلامت در سبد خدمات کتابخانه‌های عمومی ایران، آگاهی از انواع خدمات،‌ ظرفیت‌ها، فرصت‌ها، و چالش‌های کتابخانه‌های عمومی دنیا در ارائه اطلاعات سلامت به شهروندان، برای طراحی یا ارائه خدمت اطلاعات سلامت در کتابخانه‌های عمومی ایران مفید است.

۱. اخوتی، مریم؛ شریف‌پور، الهام؛ مهران، حمزه‌زاده؛ شهسواری، معصومه؛ و سلطان‌شاهی، مهدیه (۱۳۹۵). بررسی رفتار جستجوی اطلاعات سلامت شهر کرمان و نقش کتابخانه‌های عمومی در این زمینه. مجله انفورماتیک سلامت و زیست‌پزشکی، ۳(۱)، ۴۸-۵۶.‎
۲. جولاهی ساروی، لیلا؛ باب‌الحوائجی، فهیمه؛ و حریری، نجلا (۱۳۹۵). افزایش سلامت جامعه با راه‌اندازی بخش خدمات اطلاع‌رسانی پزشکی و سلامت در کتابخانه‌های عمومی: رویکرد کیفی. طب توا‌‌‌ن‌بخشی، ۵(۲)، ۹-۱۹.
۳. خسروی، عبدالرسول؛ محمودی، نسرین؛ بصیریان جهرمی، رضا؛ و حاجیوندی، عبدالله (۱۳۹۷). رویکردی نو به کتابخانه‌های عمومی‌ در ارائه خدمات اطلاعات سلامت: بررسی موردی کتابخانه‌های عمومی استان بوشهر. پژوهش‌نامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، ۷(۲)، ۲۳-۴۰.
۴. علی‌محمدزاده، خلیل‌؛ محبی، فاطمه؛ و لباف، فاطمه (۱۳۹۲). مرور نظام‌مند سه دهه مقالات پژوهشی علل سزارین و راهبردهای مدیریت سلامت جمعیت. مطالعات راهبردی زنان، ۱۶(۳)، ۷-۵۷.