شناسایی نقش کتابخانه‌‌های عمومی در توسعۀ اقتصادی جامعه از دیدگاه متخصصان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

10.61186/publij.29.1.12
چکیده
هدف: هدف این پژوهش شناسایی نقش کتابخانه‌‌های عمومی در توسعۀ اقتصادی جامعه از دیدگاه متخصصان، کتابداران و مدیران کتابخانه‌‌های عمومی کشور است.
روش‌‌: پژوهش حاضر از نوع اکتشافی-کاربردی است و با رویکرد کیفی و با روش نظریۀ داده بنیاد انجام شده است. در این پژوهش، 26 نفر از اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌‌ها، کتابداران، مدیران کتابخانه‌‌های عمومی مراکز استان کشور به‌صورت هدفمند مورد مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته قرار گرفتند. برای تحلیل داده‌‌های مصاحبه از روش استروس کوربین که شامل سه مرحلۀ کد گذاری باز، محوری و انتخابی است استفاده شد.
یافته‌‌ها: بر اساس داده‌‌های حاصل از این پژوهش، 6 مقولۀ اصلی و 36 مقولۀ فرعی با توجه به ماهیت و پتانسیل‌‌های موجود در کتابخانه‌‌های عمومی کشور به‌عنوان راهبردهایی که منجر به توسعۀ اقتصادی در جامعه خواهد شد مفهوم‌‌سازی شدند. این راهبردها به‌عنوان مؤلفه‌‌های توسعۀ اقتصادی شاملِ ایجاد شغل، کیفیت زندگی، توسعۀ نیروی انسانی، قدرت خرید، توسعۀ پایدار و توسعۀ گردشگری بودند.
اصالت/ارزش: از طریق مؤلفه‌‌های شناسایی شده در این پژوهش می‌‌توان شاهد «جامعۀ دانش‌محور»، «رشد مشاغل موجود»، «شکوفایی کارآفرینان جدید»، «کمک به غنا و نشاط جامعه»، «توسعۀ اقتصاد دانش‌محور»، «توسعۀ اقتصاد محلی»، «آموزش مادام‌العمر»، «صرفه‌جویی اقتصادی» و «توسعۀ ساخت‌وساز کتابخانه‌‌های عمومی» که نشان‌دهندۀ توسعه‌یافتگی جامعه است بود.

کلیدواژه‌ها


۱. ازکیا، مـصطفی؛ و غلامرضا غفاری (۱۳۸۴). جامعه‌‌شناسی توسعه. تهران: انتشارات کیهان.
۲. امیری، محمدرضا؛ ضیایی، ثریا؛ شریف‌مقدم، هادی؛ و فیاضی، بی‌بی مرجان (۱۳۹۷). طراحی الگوی فرهنگ سازمانی اثربخش در کتابخانه‌‌های عمومی ایران. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌‌های عمومی، ۲۴(۴)، ۵۰۱-۵۲۱.
۳. دانایی‌فرد، حسن؛ و امامی، سید مجتبی. (۱۳۸۶). استراتژی‌های پژوهش کیفی: تأملی بر نظریه‌پردازی ‌داده‌بنیاد. اندیشۀ مدیریت راهبردی (اندیشۀ مدیریت)، ۱(۲). ۶۹-۹۷.
۴. سیدی، زینب (۱۳۹۰). امکان‌سنجی نقش کتابخانه‌‌های عمومی در توسعه و ترویج کارآفرینی از دیدگاه کتابخانه‌‌های عمومی استان اصفهان [پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد]. دانشگاه اصفهان.
۵. عطائی ظاهر، شیما؛ تجعفری، معصومه؛ صنعت‌جو؛ اعظم و شریف، عاطفه (۱۴۰۰). امکان‌سنجی ارائۀ خدمات مؤثر بر توسعۀ اقتصادی در کتابخانه‌های عمومی شهر مشهد. کتابداری و اطلاع‌رسانی، ۲۴(۲)، ۵۹-۸۴.
۶. فتاحی، رحمت‌الله (۱۳۹۱، ۱۱ دی). اگر قرار باشد کتابخانه‌های عمومی در فرایند توسعۀ کشور تأثیرگذار باشند... [سخن هفته]. لیزنا، ۱۱۱.
۷. گرجی‌‌زاده، عطیه (۱۳۹۴). رابطۀ متقابل فرهنگ و توسعۀ اقتصاد [ارائۀ مقاله]. کنفرانس بین‌المللی مدیریت، فرهنگ و توسعۀ اقتصادی، مؤسسۀ تحقیقاتی رایمند پژوه، مشهد.
۸. محمدی حمیدی، سمیه؛ و سبحانی، نوبخت (۱۳۹۷). توسعۀ پایدار در منطقۀ خاورمیانه با تأکید برکشور ایران. مجلۀ آمایش جغرافیا و فضا، ۸(۲۸)، ۹۹-۱۱۴.
۹. مرادی، خدیجه؛ و صفوی، زینب (۱۳۹۱). ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﻘﺶ و ﺟﺎیﮕﺎه ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪﻫﺎی ﻋﻤﻮﻣﯽ ﮐﺸﻮرﻫﺎی در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ در اﻗﺘﺼﺎد داﻧﺶ‌ﻣﺤﻮر. نشریۀ الکترونیکی سازمان کتابخانه‌ها و موزه‌ها و مراکز اسناد آستان قدس رضوی، ۴(۱۴ و ۱۵)، ۱-۱۱.
۱۰. موسایی، میثم (۱۳۸۸). رابطۀ توسعۀ اجتماعی و توسعۀ فرهنگی. راهبرد یاس، ۲۰، ۹۶-۱۱۷.
۱۱. مؤمنی، فرشاد؛ و امینی، مینو (۱۳۹۰). کیفیت زندگی و توسعۀ پایدار در برنامه‌های توسعۀ ایران با رویکرد آمارتیاسن. سیاست‌گذاری اقتصادی، ۳(۵)، ۳۵- ۶۴.
۱۲. می یر، جرالد ام. (۱۳۷۵). از اقتصاد کلاسیک تا اقتصاد توسعه (غلامرضا آزاد ارمکی، مترجم). تهران: انتشارات دانشگاه ملی ایران. (نشر اثر اصلی ۱۹۹۴)
۱۳. میرزا محمدی، محمدحسین؛ فتحی، محمد؛ و ندیرخانلو، سمیرا (۱۳۹۱). بررسی نقش مهارت‌آموزی در توانمندسازی نیروی انسانی. مهارت‌آموزی، ۱(۲)، ۱۰۳-۱۲۲.
۱۴. هدایی، محمد (۱۳۷۷). مقایسۀ آماری منابع کتابخانه‌‌های کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه. تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاه تهران. (۲۸-۲۹)، ۴۵-۶۸. Bishop, B. W., Mehra, B., & Partee, R. P. (۲۰۱۶). The role of rural public libraries in small business development. Public Library Quarterly, ۳۵(۱), ۳۷-۴۸. [DOI:۱۰,۱۰۸۰/۰۱۶۱۶۸۴۶.۲۰۱۶.۱۱۶۳۹۷۱]
15. Biswas, S., & Mahato, A. (2020). The Role of Public Libraries in Local Economic Development in West Bengal. Library Philosophy and Practice (e-journal), 31. 1-10.
16. Chow, A., & Tian, Q. (2021). Public libraries positively impact quality of life: A big data study. Public Library Quarterly, 40(1), 1-32. [DOI:10.1080/01616846.2019.1632105]
17. Dos Santos, V. F. (2009). Public Libraries and their Contribution towards Economic Development: A discussion. LIBRES: Library & Information Science Research Electronic Journal, 19(2). [DOI:10.32655/LIBRES.2009.2.3]
18. Fiarbotham, James. (2021). Public libraries play a crucial role in sustainable development. https://blog.pressreader.com/libraries-institutions/public-libraries-play-crucial-role-sustainable-development/ online.
19. Gichohi, P. M., Onyancha, O. B., & Dulle, F. W. (2018). A model for public Libraries' support in the development of small-scale business enterprises in Meru County, Kenya. Public Library Quarterly, 37(1), 81-102. [DOI:10.1080/01616846.2017.1391033]
20. Hamilton-Pennell, C. (2008). Public libraries and community economic development: Partnering for success. Illinois Institute for Rural Affairs, 18(10), 1-8.
21. Holcomb, S., Dunford, A., & Idowu, F. (2019). Public Libraries: A Community's Connection for Career Services. John J. Heldrich Center for Workforce Development. 1-33.
22. Mackenzie, C. (2000). Urban public libraries: Helping Brisbane to become a smart city. Australian Public Libraries and Information Services, 13(4), 166-9.
23. McClure, C & Bertot, J. (1998). Public library use in Pennsylvania: Identifying uses benefits and impacts, Pennsylvania, Department of Education, Office of Commonwealth Libraries.
24. McClure, C. R., Fraser, B. T., Nelson, T. W., & Robbins, J. B. (2001). Economic benefits and impacts from public libraries in the State of Florida. Florida State Univ., Tallahassee. Information Use Management and Policy Inst.
25. Noh, Y. (2020). A study of the evaluation of a library's economic value based on the users' and librarians' perceptions. The Electronic Library, 38(3), 561-596. [DOI:10.1108/EL-01-2020-0008]
26. Oyeronke, A. (2012). Information as an economic resource: The role of public libraries in Nigeria. Chinese Librarianship: An International Electronic Journal, 34, 66-75.
27. Öztemiz, S., & Tekindal, M.A. (2020). Estimation of GDP from public library usage: Turkey sample. Library Management, 41(4-5), 153-171. [DOI:10.1108/LM-10-2019-0078]
28. Põldaas, M. (2015). Public Libraries as a Venue for Cultural Participation in the Eyes of the Visitors. Media Transformations, 11, 106-122. [DOI:10.7220/2029-8668.11.06]
29. Randal, K. (2004). The Innovation Imperative, Economic Development Administration. US Department of Commerce conference. http://www.compete.org/nri/
30. Regina, E. E. (2018). Library and Information Science Role in Human Development. International Journal of Research and Innovation in Social Science (IJRISS), 2(8). 136-140.
31. Soroya, M. S., Munir, M. A., & Soroya, S. H. (2014). Role of public libraries in economic development of Pakistan: A future vision. Pakistan Library & Information Science Journal, 45(1), 3-8.
32. Strauss, A. L., & Corbin, J. M. (1990). Basics of qualitative research: Grounded theory procedures and techniques. Thousand Oaks: Sage Publications.