فراتحلیل مطالعات ارزیابی کیفیت کتابخانه‌های عمومی با مدل لایب‌کوال

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه قم، قم، ایران

10.61186/publij.30.1.48
چکیده
هدف: هدف پژوهش ترکیب و مقایسه نتایج پژوهش‌های انجام‌‌شده در زمینه کتابخانه‌های‌عمومی با مدل لایب‌کوال ‌با استفاده از روش‌های آماری فراتحلیل، به منظور دستیابی به نتایج منسجم است.
روش‌: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر گردآوری داده‌ها کتابخانه‌‌ای و از نظر فن تحلیلی از نوع فراتحلیل است. جامعه آماری این تحقیق شامل 25 مقاله و پایان‌نامه موجود در مورد کتابخانه‌های عمومی با مدل لایب‌کوال در بین سال‌های 1399-1388 است که پس از ارزیابی بر اساس شاخص‌های ورود، درنهایت 17 پژوهش دارای جامعه آماری، حجم نمونه، روش نمونه‌گیری و استفاده‌‌کننده از ابزار مدل لایب‌‌کوال بررسی شد. برای محاسبه ضرایب از نرم‌‌افزار جامع فراتحلیل استفاده شد.
یافته‌ها: براساس نتایج به‌دست‌آمده در وضعیت فعلی، کتابخانه‌های عمومی جز در متغیر خدمات حداقلی، در تمامی متغیرها ضعیف بوده و نتوانسته‌اند حداقل انتظار کاربران کتابخانه‌های عمومی را برطرف کنند و تقریباً در هیچ بُعدی خدمات مطلوب و آرمانی ارائه نمی‌دهند. علاوه بر این، با توجه به حجم قابل توجه نمونه‌های پژوهشی و نرخ خطای پایین مطالعات در مورد این سه متغیر طبق شاخص d کوهن، می‌توان اتکا به یافته‌های تحقیقات مرتبط با ارزیابی کتابخانه‌های عمومی با استفاده از ابزار لایب‌کوال را بالا دانست.
اصالت/ ارزش: در این پژوهش با استفاده از فراتحلیل یک دیدکلی از مطالعات انجام‌شده در مورد ارزیابی کیفیت کتابخانه‌های عمومی با مدل لایب‌کوال صورت گرفت و نتایج نشان از عدم رضایت از کتابخانه‌های عمومی دارد. پیشنهاد می‌شود کتابخانه‌های عمومی توجه بیشتری به فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات و تجهیزات مربوط معطوف دارند تا با تسهیل دسترسی، ایجاد وب‌سایت، اختصاص منابع چاپی و الکترونیکی و پاسخگویی به نیازهای کاربران، به بالاترین سطح رضایت مشتریان دست یابند.

کلیدواژه‌ها


۱. احمدمعظم، سمانه؛ حسن‌زاده، محمد؛ و شاپوری، سودابه (۱۳۹۱). ارزیابی کیفیت خدمات کتابخانه‌‌های عمومی شهرستان رامسر و تنکابن با استفاده از ابزار لایب کوال. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
۲. اسفندیاری‌مقدم، علیرضا؛ رزمی‌شندی، مسعود؛ و نوروزی، یعقوب (۱۳۹۲). کیفیت خدمات کتابخانه‌های ایران (بررسی پژوهش‌های مدل لیب‌کوآل در ایران. تحقیقات کتابداری و اطلاع رسانی. ۴۷(۲). ۱۹۱-۲۰۸. [DOI:۱۰,۲۲۰۵۹/jlib.۲۰۱۳.۳۶۴۱۹]
۳. انصاری، اعظم؛ فامیل‌روحانی، علی‌اکبر؛ و مرادی، محمود (۱۳۹۵). ارزیابی کیفیت خدمات کتابخانه‌های عمومی شهر همدان بر اساس الگوی لایب کوال. دانش‌شناسی، ۹(۳۴)، ۷-۱۸.
۴. بذرکار، لیلا؛ و نظری، فریبا (۱۳۹۶). ارزیابی رضایت‌مندی اعضای فعال کتابخانه مرکزی استان خوزستان نسبت به کیفیت خدمات بر اساس الگوی کانو- لایب‌کوال. فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی، ۱۳(۴)، ۵۱-۸۴. [DOI:۱۰,۲۲۰۵۴/jks.۲۰۱۷.۲۳۲۷۱.۱۱۳۹]
۵. پیرمرادی، ساره؛ و شریف مقدم، هادی(۱۳۹۲). ارزیابی کیفیت خدمات کتابخانه‌های عمومی شهر کرمان با استفاده از تحلیل شکاف. در همایش ملی کتابخانه و مردم. ۱۷ و ۱۸ مهرماه، مشهد.
۶. تفرشی، شکوه؛ و مولوی، مینو (۱۳۹۱). مقایسه دیدگاه کاربران و کتابداران کتابخانه‏های عمومی شهر تهران وابسته به نهاد کتابخانه‏های عمومی درباره کیفیت خدمات کتابخانه. دانش‌شناسی، ۱۶(۵)، ۱۹-۳۰.
۷. خشوعی، سالومه؛ و میرحسینی، زهره (۱۳۹۵). تحلیل شکاف خدمات در کتابخانه‌های عمومی زیر نظر نهاد کتابخانه‌های عمومی شهر تهران در سال ۱۳۹۴. مدیریت اطلاعات و دانش‌شناسی، ۳(۱),۸۶-۷۷
۸. دبیرخانه هیأت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور (۱۳۸۹). تبیین مؤلفه‌های چشم‌‌انداز نهاد کتابخانه‌‌های عمومی کشور در افق ایران ۱۴۰۴. تهران: دبیرخانه هیأت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور.
۹. زاهدی، فرشته؛ و شیرویه‌زاد، هادی (۱۳۹۲). سنجش کیفیت خدمات درکتابخانه‌های عمومی وابسته به شهرداری شهر اصفهان، دومین کنفرانس ملی مهندسی صنایع و سیستم‌ها، اصفهان.
۱۰. صفیان بلداجی، رسول (۱۳۸۹). ارزیابی کبفبت خدمات کتابخانه‌های عمومی استان چهارمحال بختیاری با استفاده از ابزار لایب‌کوال (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی.
۱۱. ضیایی، ثریا؛ و رنجگرکرجان، فاطمه (۱۳۹۵) ارزیابی کیفیت خدمات کتابخانه‌های مرکزی شهر تبریز براساس مدل لایب‌کوال. مدیریت اطلاعات و دانش‌شناسی، ۳(۳)، ۷۵-۸۹.
۱۲. غیاثوند، احمد؛ و دهکریان، پریسا (۱۳۹۱). سنجش کیفیت خدمات کتابخانه‌های عمومی وابسته به شهرداری تهران. کتابداری و اطلاع‌رسانی، ۱۵(۱)، ۲۸۵-۳۰۸.
۱۳. محمدبیگی، فاطمه (۱۳۸۷). ارزیابی کیفیت خدمات کتابخانه‌‌های عمومی وابسته به نهاد کتابخانه‌‌های عمومی کشور شهر قزوین با استفاده از ابزار لایب‌کوال. پایان نامة کارشناسی ارشد. دانشگاه تربیت مدرس، دانشکدة علوم انسانی.
۱۴. محمدی، اقبال (۱۳۹۳). کیفیت خدمات کتابخانه‌های عمومی استان کردستان با استفاده از ابزار لایب‌کوال (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه علامه طباطبایی،تهران، ایران.
۱۵. محمدی، حسین (۱۳۹۰). ارزشیابی کیفیت خدمات کتابخانة عمومی پارک شهر تهران با استفاده ازمدل لیب کوال. پایان‌‌نامة کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکدة روانشناسی و علوم تربیتی.
۱۶. مسرور علی‌نودهی، مرتضی؛ اسالم‌نژاد گیلوایی، مونا (۱۴۰۰). ارزیابی کیفیت خدمات کتابخانه‌های وابسته به نهاد کتابخانه‌های عمومی با استفاده از مدل تحلیل شکاف لایب‌کوال: مطالعه موردی کتابخانه‌های مناطق سیستانی استان سیستان و بلوچستان. علوم و فنون مدیریت اطلاعات، ۷(۲): ۲۲۶-۱۹۹. [DOI:۱۰,۲۲۰۹۱/stim.۲۰۲۰.۵۸۸۰.۱۴۲۹]
۱۷. مطلبی، داریوش؛ و خانعلی‌لو، رابعه (۱۳۹۸). ارزیابی کیفیت خدمات کتابخانه‌های عمومی از دیدگاه کاربران: مطالعۀ موردی کتابخانه‌های عمومی استان آذربایجان غربی. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی. ۲۵(۴)، ۵۷۹-۵۹۶.
۱۸. موسوی چلک، افشین؛ کاویانی، حسن (۱۳۹۷). فراتحلیل اثربخشی آموزش‌های از راه دور در فعالیت‌های یاددهی-یادگیری آموزش عالی. فناوری آموزش، ۱۳(۱)، ۶۳-۷۳.‎
۱۹. میرفخرالدینی، حیدر؛ طحاری مهرجردی، محمدحسین؛ و زارعی محمودآبادی، محمد (۱۳۹۱). اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر بهبود کیفیت خدمات کتابخانه‌ای بر اساس شاخص‌های مدل لایب‌کوآل با رویکرد MADM. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، ۱۸(۴)، ۴۶۳-۴۹۲.
۲۰. نوروزی، یعقوب؛ و درم نثاری، مهدی (۱۳۹۳). بررسی کیفیت خدمات کتابخانه‌های عمومی از طریق مدل تحلیل شکاف مبتنی بر دیدگاه کاربران (مطالعه موردی کتابخانه‌های‌عمومی مستقر در شهر تبریز). تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، ۲۰(۴)، ۶۸۵-۷۰۷.
۲۱. هومن، حیدرعلی ( ۱۳۹۵). راهنمای عملی فراتحیل در پژوهش علمی. تهران: سمت.
22. Anzures‐Cabrera, J. & Higgins, J. P. (2010). Graphical displays for meta‐analysis: an overview with suggestions for practice. Research Synthesis Methods, 1(1), 66-80. [DOI:10.1002/jrsm.6]
23. Arachchige, J. J. G. (2022). Importance-satisfaction analysis of LibQUAL service quality attributes in the Sri Lankan context. New Library World, 110(1/2), 37-51.
24. Ashcroft, L., Farrow, J. & Watts, C. (2007). Public libraries and adult learners. Library Management, 28, 125-138. [DOI:10.1108/01435120710727974]
25. Bernstein, H. M., Pollock, B. H., Calhoun, D. A. & Christensen, R. D. (2001). Administration of recombinant granulocyte colony-stimulating factor to neonates with septicemia: a meta-analysis. Journal of Pediatrics, 138(6), 917-920. [DOI:10.1067/mpd.2001.114014]
26. Callinan, J. E. (2005). Information-seeking behaviour of undergraduate biology students: A comparative analysis of first year and final year students in University College Dublin. Library Review, 54, 86-99. [DOI:10.1108/00242530510583039]
27. Casey, M. E. & Savastinuk, L. C. (2006). Service for the next-generation library. Library Journal, 131, 40-42.
28. Chen, C.-F. & Chen, F.S. (2010). Experience quality, perceived value, satisfaction and behavioral intentions for heritage tourists. Tourism Management, 31, 29-35. [DOI:10.1016/j.tourman.2009.02.008]
29. Cook, C. & Heath, F. M. (2001). Users' perceptions of library service quality: A LibQUALt qualitative Study. Library Trends, 49(4), 546-584.
30. Cook, C., Heath, F., Thompson, B., Davis, M., Kyrillidou, M. & Roebuck, G. (2016), ARL Notebook, Association of Research Libraries, Washington, DC.
31. Egger, M., Smith, G. D. and Altman, D. G. (2001). Systematic Reviews in Health Care Meta-analysis in Context. BMJ Publishing Group. [DOI:10.1002/9780470693926]
32. Harris, S., Folkes, C., Tyrell, K. & Brown, D. (2020). Nurturing customer service culture in an experience economy: employees' assessment of the UWI, Mona library service model. Library Management, 41(4/5), 193-220. [DOI:10.1108/LM-05-2020-0080]
33. Heath, C. F., & Cook, C. (2001). Users' perceptions of library service quality: a LibQUALt qualitative study. Library Trends, 49(4), 548-583.
34. Heath, F. M., Thompson, B., Cook, C., & Thompson, R. L. (2002). ARL index and other validity correlates of LibQUALþ[TM] scores. Portal: Libraries and the Academy, 2(1), 21-42. [DOI:10.1353/pla.2002.0017]
35. Hernon, P. & Nitecki, D. A. (2001). Service quality: A concept not fully explored. Library Trends, 49(4): 687-708.
36. Higgins, J. P. T., & Thompson, S. G. (2003). Altman DG. Measuring inconsistency in meta-analyses. British Medical Journal, 27(3), 557-560. [DOI:10.1136/bmj.327.7414.557]
37. Matlabi, D., & Khanaliloo, R. (2019). An assessment of the quality of services in public libraries based on the users' perspective: A case study of the public libraries in West Azerbaijan province. Research on Information Science and Public Libraries, 25(4), 579-596
38. McCaffrey, C. (2019). Transforming the university library one step at a time: A ten year LibQUAL+ review. New Review of Academic Librarianship, 25(1), 59-75. [DOI:10.1080/13614533.2018.1511438]
39. Neshat, N. & Dehghani, M. (2011). Correspondence of user expectations with staff presumptions regarding the quality of services offered at [Iranian] National Library. Journal of Academic Librarianship and Information Research, 45(2), 97-118.
40. Oh, D. G. (2020). Beyond providing information: An analysis on the perceived service quality, satisfaction, and loyalty of public library customers. Libri, 70(4), 345-359. [DOI:10.1515/libri-2020-0006]
41. Ramezani, A., Ghazimirsaeed, S. J., Azadeh, F., Bandboni, M. E. & YektaKooshali, M. H. (2018). A meta-analysis of service quality of Iranian university libraries based on the LibQUAL model. Performance Measurement and Metrics, 19(3), 186-202. [DOI:10.1108/PMM-05-2017-0014]
42. Rowley, J. (2005). Making sense of the quality maze: Perspectives for public and academic libraries. Library Management, 26, 508-518. [DOI:10.1108/01435120510631792]
43. Tan, T. S., Chen, T. L. & Yang, P. H. (2017). User satisfaction and loyalty in a public library setting. Social Behavior and Personality: an International Journal, 45(5), 741- [DOI:10.2224/sbp.5999]
44. Thompson, B., Cook, C. & Heath, F. M. (2001). How many dimensions does it take to measure users' perceptions of libraries?: A LibQUAL+ study. Portal: Libraries and the Academy, 1(2), 129-138. [DOI:10.1353/pla.2001.0030]
45. Thompson, B., Cook, C. & Kyrillidou, M. (2005). Concurrent validity of LibQUAL plus (TM) scores: What do LibQUAL plus (TM) scores measure? Journal of Academic Librarianship, 31(6), 517-522. [DOI:10.1016/j.acalib.2005.08.002]
46. Thompson, B., Kyrillidou, M. & Cook, C. (2008). Library users' service desires: To LibQUAL study. Library Quarterly, 78(1), 1-18. [DOI:10.1086/523907]
47. Vaidya, P., Malik, B. A. & Ali, P. N. (2022). Unveiling the research pattern and trends in library service quality studies: A meta-narrative review. Journal of Librarianship and Information Science, 54(4), 719-736. [DOI:10.1177/09610006211042928]
48. Weinstein, A. T. & McFarlane, D. A. (2017). How libraries can enhance customer service by implementing a customer value mindset. International Journal of Nonprofit and Voluntary Sector Marketing, 22(1), e1571. [DOI:10.1002/nvsm.1571]