عارضه‌یابی سیستم کتابخانه‌های عمومی ‌با استفاده از تحلیل حساسیت در مدل‌های تحلیل پوششی داده‌ها(مطالعه موردی: کتابخانه‌های عمومی شهرستان یزد)

نویسندگان

1 استادیار دانشکده اقتصاد مدیریت و حسابداری دانشگاه یزد

2 کارشناس ارشد مدیریت صنعتی موسسه اموزش عالی جهاد دانشگاهی یزد

3 دانشجوی دکتری مدیریت سیستم ها دانشگاه تربیت مدرس

چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف عارضه‌یابی سیستم کتابخانه‌های عمومی به ارزیابی عملکرد کتابخانه‌های عمومی شهرستان یزد پرداخته است.
روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و از نظر زمان، تک‌مقطعی می‌باشد. روش انجام پژوهش به شیوه سندی و پیمایشی است. استراتژی به‌کار گرفته شده،‌ استراتژی تحلیل مبتنی بر مدل‌سازی ریاضی و با استفاده از تکنیک تحلیل پوششی داده‌ها می‌باشد. جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از مستندات و پرسشنامه انجام شده است. دامنه مکانی پژوهش، کتابخانه‌های عمومی شهرستان یزد و دامنه زمانی آن سال 1387 می‌باشد. پس از جمع‌آوری داده‌ها، مدل‌ ریاضی مناسب جهت ارزیابی عملکرد کتابخانه‌ها تدوین و نتایج با استفاده از نرم‌افزارهای WINQSB و SPSS تحلیل شدند.
یافته‌ها: با طراحی و اجرای مدل مناسب تحلیل پوششی داده‌ها، میزان کارایی کتابخانه‌های عمومی شهرستان یزد مشخص شد. در این مدل که دارای بازده متغیر نسبت به مقیاس است 11 کتابخانه که معادل 55 درصد از کتابخانه‌ها می‌باشند، دارای کارایی کامل یعنی یک بودند. همچنین نتایج رتبه‌بندی ورودی‌ها و خروجی‌ها با استفاده از تکنیک SAW نشان داد که از بین ورودی‌ها، تعداد کارمند و از بین خروجی‌ها، تعداد اعضای دارای کارت عضویت دارای بیش‌ترین اهمیت در عملکرد کتابخانه‌ها می‌باشند. در یک جمع‌بندی کلی می‌توان گفت علی‌رغم وجود امکانات نسبتاً مناسب در حوزه زیرساخت‌های کتابخانه‌های عمومی شهرستان یزد، جذب کاربران به استفاده از کتابخانه در قالب شاخص‌های تعداد کتاب به امانت گرفته شده و استفاده افراد از کتابخانه چندان مطلوب نبوده است.
اصالت/ارزش: امروزه با توجه به رشد و اهمیت فزاینده سازمان‌ها در اجتماع، ارزیابی عملکرد آن‌ها بسیار مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر تلاش دارد تا با به‌کارگیری یکی از روش­های کمی در زمینه ارزیابی عملکرد، به ارزیابی عملکرد کتابخانه‌های عمومی شهرستان یزد بپردازد.

کلیدواژه‌ها


Anderson, P. & Peterson, N.C. (1993). A procedure for ranking efficient units in data envelopment analysis. Management Science, 39, 1261-1264.
Banker, R.D.; Charnes, A. & Cooper; W.W. (1984). Some models for estimating
technical and scale inefficiencies in data envelopment analysis.
Management
Science, 30 (9), 1078-1092.
Charnes, A.; Cooper, W.W. & Rhodes, E. (1978). Measuring the efficiency of
decision making units.
European Journal of Operational Research, 6 (2), 429-
444.
Cook, W.D. & Seiford, L.M. (2009). Data envelopment analysis (DEA) – Thirty
years on.
European Journal of Operational Research, 192, 1-17.
Hammond, C.J. (2002). Efficiency in the provision of public services: a data
envelopment analysis of UK public library systems.
Applied Economics, 34,
649-657.
Lin, T.; Lee, C. & Chiu, T. (2009). Application of DEA in analyzing a bank’s
operating performance.
Expert Systems with Applications, 36, 8883-8891.
Miidla, P. & Kikas, K. (2009). The efficiency of Estonian central public libraries.
Performance Measurement and Metrics, 10, 49-58.
Nassisi, S.M. & Singh. S. (2009). Study on energy use efficiency for paddy crop
using data envelopment analysis (DEA) technique.
Applied Energy, 86, 1320-
1325.
Reichmann, G. & Sommersguter. M. (2006). University library benchmarking: An
international comparison using DEA.
Int. J. Production Economics, 100, 131-
147.
Sharma, R.; Leung, P.S. & Zane, L. (1999). Performance measurement of Hawaii
State public libraries: an application of data envelopment analysis (DEA).
Agriculture and Resource. Economics Review, 28, 190-198
Shim, W. (2003). Applying DEA technique to library evaluation in academic
research libraries.
Academic Research Library, 51, 312-332.
Vitaliano, D. (1998). Assessing public library efficiency using data envelopment
analysis.
Annals of public and Cooperative Economics, 69, 107-122.
Worthington, A. (1999). Performance indicators and efficiency measurement in public libraries. Australian Economic Review, 32, 31-42.