جایگاه کتابخانه‌های عمومی روستایی در توانمندسازی کشاورزان از دیدگاه کتابداران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، بیرجند، ایران.

10.61186/publij.30.4.432
چکیده
هدف: هدف از پژوهش حاضر بررسی جایگاه کتابخانه‌های عمومی  روستایی در توانمندسازی کشاورزان است.
روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی به روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل کتابداران کتابخانه‌های عمومی روستایی زیر پوشش اداره کل کتابخانه‌های عمومی خراسان جنوبی بود. در این پژوهش از روش نمونه‌گیری غیراحتمالاتی (غیرتصادفی) و از نوع نمونه‌‌گیری گلوله برفی استفاده و در مجموع با 17 نفر مصاحبه انجام شد.
یافته‌ها: چگونگی نقش‌آفرینی کتابخانه‌های عمومی در توانمندسازی کشاورزان در دو مقوله اطلاعاتی (آموزشی-مشاوره‌ای و ترویجی) و خدماتی (کتابرسانی و خدمات جنبی) گروه‌بندی شد. یافته‌ها حاکی از این بود برنامه‌های کتابخانه‌های عمومی روستایی در این زمینه بیشتر از نوع «آموزشی-مشاوره‌ای» بود که در این میان کارگاه‌های آموزشی کشاورزی از فراوانی بالاتری برخوردار بود. موانع استفاده از کتابخانه‌های عمومی برای توانمندسازی این قشر نیز در دو مقوله ساختاری (کتابخانه‌ای و کشاورزی) و فردی (جمعیت‌شناختی و فرهنگی) دسته‌بندی شد که موانع کتابخانه‌ای نسبت به دیگر موانع از فراوانی بالاتری برخوردار بود. در خصوص موانع مرتبط با کشاورزی نیز مصاحبه‌شوندگان به «اعتقاد نداشتن به کشاورزی نوین» بیشتر اشاره کردند. در مقوله فرعی موانع جمعیت‌‌شناختی نیز بی‌سواد بودن یا کم­ سواد بودن کشاورزان و همچنین سن زیادشان مطرح شد.
نتیجه‌گیری‌: کتابخانه‌های عمومی باید برنامه‌ریزی لازم برای نقش‌آفرینی در توانمندسازی کشاورزان را انجام دهند. البته موانعی اساسی در این زمینه وجود دارد که نیازمند توجه جدی از سوی دست‌اندرکاران کتابخانه‌های عمومی است. برای تحقق این موضوع ضروری است تعاملات مناسبی بین کتابخانه‌های عمومی روستایی و دستگاه‌های متولی در این زمینه انجام شود.

کلیدواژه‌ها


۱. اسدی، علی؛ شریف‌زاده، قاسم؛ و شریفی، مهنوش (۱۳۸۷). بررسی انگاره‌های رفتار اطلاع‌یابی کشاورزان گوجه فرنگی کار (مطالعه موردی منطقه بادوله در استان بوشهر). تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران (علوم کشاورزی ایران)، ۳۹(۱)، ۳۱-۴۳.
۲. خان‌محمدی، المیرا؛ و رضائی، روح‌اله (۱۳۹۶). عوامل مؤثر بر رفتار اطلاع‌یابی کشاورزان گندم‌کار بخش مرکزی شهرستان زنجان. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، ۱۳(۲)، ۱۷۱-۱۸۷.
۳. زاده‌رحیم، سمیه؛ رداد، ایرج؛ و بهزادی، حسن (۱۳۹۵). مقایسه رفتار اطلاع‌یابی زعفران‌کاران نمونه با عادی استان خراسان جنوبی. زراعت و فناوری زعفران، ۴(۴)، ۳۱۳-۳۳۴.
۴. غفاری، سعید؛ و هنرجو، مریم (۱۳۹۷). راهکارهای ارتقای فرهنگ مطالعه در میان زنان عضو کتابخانه‌های عمومی شهر ملایر. زن و فرهنگ، ۹ (۳۶)، ۱۱۷- ۱۲۶.
۵. مقدس فریمانی، شهرام؛ میرترابی، مهدیه؛ و قائم مقامی، سهیل (۱۳۹۹). توانمندی اقتصادی- اجتماعی زنان روستایی و عوامل مؤثر بر آن (مورد مطالعه: اعضای صندوق‌های اعتبارات خرد زنان روستایی استان زنجان). راهبردهای توسعه روستایی، ۷ (۳)، ۳۴۷ - ۳۶۳.
۶. نجفلو، پرسیا؛ عباسی، عنایت؛ و فرهادیان، همایون (۱۳۹۶). بررسی رفتار اطلاع‌یابی انگورکاران استان زنجان و عوامل مؤثر بر آن. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران. ۴۸(۱)، ۱۶۵-۱۷۸.
۷. نیکلسون، کریستی (۱۳۹۹). نوآوری در کتابخانه‌های عمومی: یادگیری از ابتکارات بین‌المللی. ترجمه منصور کوهی رستمی، ندا پور خلیل و مریم کشوری. تهران: چاپار.
۸. هومن، حیدرعلی (۱۳۸۵). راهنمای عملی پژوهش کیفی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌‌ها (سمت).
9. References
10. Abu, R., Grace, M., & Carroll, M. (2011). The Role of the Rural Public Library in Community Development and Empowerment. International Journal of the Book, 8 (2), 63-74. [DOI:10.18848/1447-9516/CGP/v08i02/36863]
11. Aina, L. O. (2006). Information Provision to Farmers in Africa: The Library Extension Service Linkage. 72nd IFLA General Conference and Council, Korea. Retrieved June 20, 2023, from http://www.ifla.org/IV/ifla72/index.htm
12. Belwal, M.C. (2021). Role of Public Library on Women Empowerment in Dehradun District. Global Journal of Current Research, 8 (1), 1-8.
13. Chen, Z., Liu, C., & Yang, D. (2011). Information Poverty and Farmers' Information Right in China's Mountainous Rural Areas. Procedia Engineering, 15, 1277-1281. [DOI:10.1016/j.proeng.2011.08.236]
14. Hashemi, S. M., Hosseini, S. M., & Damalas, C. A. (2009). Farmers' competence and training needs on pest management practices: Participation in extension workshops. Crop Protection, 28(11), 934-939. [DOI:10.1016/j.cropro.2009.07.007]
15. Idiegbeyan-Ose, J., Owolabi, A., Segun-Adeniran, C., Aregbesola, A., Emmanuel Owolabi, S., & Eyiolorunshe, T. (2019). Information Provision by Public Library to Agricultural Extension Agents in a Developing Country. Public Library Quarterly, 38(1), 103-115. [DOI:10.1080/01616846.2018.1555412]
16. Lal-Jawahar, L. (2018). The Role of Public Libraries in Socio-Cultural Development in Rural Areas in India. Library Progress, 38 (2), 299-313. [DOI:10.5958/2320-317X.2018.00032.6]
17. Mabuie, M., Siueia Júnior, M., Jaime, A., & Monjane Mabuie, A. (2020). Information-seeking behavior: A case study on farmers in Maputo City, Mozambique. Technium Social Sciences Journal, 14, 680-687. [DOI:10.47577/tssj.v14i1.2085]
18. Mubofu, C., & Mambo, H. (2021). The Role of Libraries in Community Empowerment: A Systematic Review. Indonesian Journal of Librarianship, 2(1), 1-16. [DOI:10.33701/ijolib.v2i1.1492]
19. Nikam, V., Ashok, A., & Pal, S. (2022). Farmers' information needs, access and its impact: Evidence from different cotton producing regions in the Maharashtra state of India. Agricultural Systems, 196, 103317. [DOI:10.1016/j.agsy.2021.103317]
20. Rahman, T., Ara, S., & Khan, N. A. (2020). Agro-information Service and Information-seeking Behavior of Small-scale Farmers in Rural Bangladesh. Asia-Pacific Journal of Rural Development, 30(1-2), 175-194. [DOI:10.1177/1018529120977259]
21. Seenuankaew, U., & Vongprasert, C. (2015). Information behaviors in value adding of farmers' production and marketing in Thailand. New Library World, 116(3/4), 227-242. [DOI:10.1108/NLW-07-2014-0089]
22. Seenuankaew, U., Rattichot, J., & Leenaraj, B. (2018). Farmers' information behaviors that facilitate the strengthening of their management capacity from passive to active community enterprises. Information and Learning Science, 119(5/6), 260-274. [DOI:10.1108/ILS-07-2017-0070]
23. Tumbo, S., Mwalukasa, N., Fue, K., Mlozi, P., Haug, R., & Sanga, C. (2018). Exploring Information Seeking Behavior of Farmers' in Information Related to Climate Change Adaptation Through ICT (CHAI). International Review of Research in Open and Distributed Learning, 19(3), 299-319. [DOI:10.19173/irrodl.v19i3.3229]
24. Verma, A. K., Meena, H. R., Singh, Y. P., Chander, M., & Narayan, R. (2012). Information Seeking and Sharing Behaviour of the Farmers: A Case Study of Uttar Pradesh State, India. Journal of Recent Advances in Agriculture, 1 (2), 50-55.
25. Wu, L. (2012). An Empirical Research on Poor Rural Agricultural Information Technology Services to Adopt. Procedia Engineering, 29, 1578-1583. [DOI:10.1016/j.proeng.2012.01.176]