Effectiveness of Bibliotherapy on the Assertiveness of Elementary School Students

Document Type : Original Article

Authors

1 MSc in Psychology, University of Birjand, Birjand, Iran

2 Department of Psychology, University of Birjand, Birjand, Iran

3 Department of KIS, University of Birjand, Birjand, Iran.

10.61186/publij.30.4.414
Abstract
Objective: This study aimed to determine the effectiveness of bibliotherapy on the assertiveness of low-assertive
elementary school students.
Method: The present study is a quasi-experimental pre-test-post-test design with control and follow-up groups.
The statistical population for the study consisted of shy female students in the fourth grade of a primary school in
Qaen City. The researchers used purposeful sampling to select the sample. An intervention using bibliotherapy was
administered to the experimental group over 8 sessions, each involving the reading of a storybook for 45 minutes,
twice a week. The control group did not receive any intervention. The researchers employed covariance analysis and
repeated measurement to test their hypotheses.
Findings: The experimental group improved significantly over the control group during the post-test phase. The
results also demonstrated that this improvement was sustained during the follow-up phase. These findings suggest that
group bibliotherapy is an effective approach for enhancing and maintaining bold behaviour in children who struggle
with this skill.
Conclusion: It is crucial to utilize techniques that facilitate communication between children and their therapists,
and in this study, story therapy through bibliotherapy was found to provide an opportunity for children to overcome
their limitations. The current research utilized the bibliotherapy approach, specifically story therapy, to offer a chance
for children lacking courage to address their vulnerabilities. The potential factors contributing to this progress can be
identified in the characteristics of story therapy as highlighted by experts.

Keywords


۱. آریا، عباس و تبریزی، مصطفی (۱۳۸۲). کتاب‌درمانی. تهران: انتشارات فراروان.
۲. اروئی، سارا (۱۳۸۹). بررسی رابطه بین سبک‌های دلبستگی و کم‌رویی با پیشرفت تحصیلی در دانش‌آموزان. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد. دانشکده علوم‌انسانی دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران.
۳. البرتی، رابرت و امونز، مایکل (۱۳۸۳). روان‌شناسی ابراز وجود. ترجمه مهدی قراچه داغی. تهران: انتشارات علمی. (از روی چاپ اصلی ۱۹۸۲).
۴. امین دهقان، نسرین و پریرخ، مهری (۱۳۸۲). تحلیل محتوای کتاب‌های داستانی مناسب کودکان در گروه سنی ب با رویکرد کتاب‌درمانی. کتابداری، ۲۴، ۵۱ - ۷۴.
۵. باب‌الحوائجی، فهیمه و یزدیان‌‌راد، مهرزاد (۱۳۸۹). تحلیل محتوای مقالات مجلات تخصصی کتابداری و اطلاع‌رسانی دربارۀ ترویج کتابخوانی و کتابخانه‌های کودکان از سال ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۷. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، ۱۶(۴)، ۳۱-۵۳.
۶. پاکدامن، فاطمه؛ داودی، ایران؛ و مهرابی‌زاد هنرمند، مهناز (۱۳۹۴). تأثیر قصه‌درمانی بر اضطراب، درد و خشم از دندانپزشکی در کودکان ۴-۸ سال تحت مراقبت دندانپزشکی. دندانپزشکی کودکان ایران، ۲(۱۰)، ۷- ۱۶.
۷. پروت، تامپسون (۱۳۸۷). مشاوره و روان‌درمانی در کودکان و نوجوانان: توصیف اجمالی. در: پروت، تامپسون و براون، داگلاس (ویراستاران)، حسن فرهی (مترجم)، مشاوره و روان‌درمانی در کودکان و نوجوانان، نظریه‌ها و کاربردهای عملی در مدارس و مراکز درمانی (صص ۱۳-۴۲). تهران: ارجمند.
۸. پریرخ، مهری (۱۳۸۲). نقش ادبیات کودکان و نوجوانان در رشد آنان. فصلنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، ۲۳، ۱۹-۲۷.
۹. پریرخ، مهری و ناصری، زهرا (۱۳۹۰). بررسی میزان تأثیر برنامه‌های کتاب‌درمانی بر کاهش پرخاشگری کودکان. مطالعات ادبیات کودک، ۳، ۳۳- ۶۰.
۱۰. تبریزی، مصطفی و تبریزی، امید (۱۳۸۸). کتاب‌درمانی: روان‌درمانی با استفاده از فن کتاب‌خواندن. تهران: فراروان.
۱۱. جباری ‌دانشور، انیسه؛ حسینی‌نسب، داوود؛ و آزموده، معصومه (۱۴۰۱). مقایسه اثربخشی بازی‌درمانی مبتنی بر رویکرد شناختی-رفتاری و قصه‌درمانی بر جرئت‌ورزی دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی آموزش‌پذیر. روان‌شناسی افراد استثنایی، ۱۲(۴۷)، ۳۳-۵۱. [DOI:۱۰,۲۲۰۵۴/jpe.۲۰۲۳.۶۵۱۱۹.۲۴۰۰]
۱۲. جعفری، مرضیه و امینی، ناصر(۱۴۰۲). اثربخشی بازی درمانی به سبک آدلری بر جرئت‌ورزی دانش‌آموزان مقطع ابتدایی شهرستان کازرون. رویکرد فلسفه در مدارس و سازمانها,۲(۱). ۲۹-۴۲.
۱۳. جوزف، روزاما و یوسفی، احمد (۱۳۷۲). کتاب‌درمانی. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، ۳(۱)، ۹۱-۹۳. http://dorl.net/dor/۲۰,۱۰۰۱.۱.۲۶۴۵۵۷۳۰.۱۳۷۲.۳.۱.۱۳.۵
۱۴. چگنی، گلنوش و چگنی، محبوبه (۱۳۹۵). اثربخشی قصه‌گویی در کاهش پرخاشگری و اضطراب امتحان در پسران پرورشگاه‌های شهر رشت. فصلنامه توسعة آموزش جندی‌شاپور، ۱۷، ۲۶ - ۳۷.
۱۵. رحیمیان بوگر، اسحق؛ شاره، حسین؛ حبیبی عسگرآباد، مجتبی؛ و بشارت، محمدعلی (۱۳۸۶). بررسی تأثیر شیوه‌های جرئت‌ورزی بر سازگاری اجتماعی. نوآوری آموزشی، ۲۳، ۲۹-۵۴.
۱۶. رضاپور میرصالح، یاسر؛ ابوترابی کاشانی، پریسا؛ و ابراهیمی قوام، صغری (۱۳۹۱). تأثیر آموزش مهارت‌های ابراز وجود در افزایش جرئت‌ورزی و عزت‌نفس دانش‌آموزان کم‌جرئت دختر پایه سوم تا پنجم ابتدایی شهر تهران. دوفصلنامه روان‌شناسی بالینی و شخصیت، ۷، ۷۷ - ۹۰.
۱۷. روغنی، شکوفه؛ زارعی، عاطفه؛ فامیل روحانی، علی‌اکبر؛ و عرفانی، نصراله (۱۳۹۹). تأثیر کتاب‌درمانی به شیوۀ گروهی بر میزان تاب‌آوری و امید به زندگی در بهبود وضعیت سلامت کودکان مبتلا به‌ سرطان. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، ۲۶(۲)، ۲۸۳-۳۰۵. http://dorl.net/dor/۲۰,۱۰۰۱.۱.۲۶۴۵۵۷۳۰.۱۳۹۹.۲۶.۲.۱.۲
۱۸. ریاحی‌نیا، نصرت و عظیمی، علی (۱۳۹۱). مبانی، نظریه‌ها و کاربرد کتاب‌درمانی. تهران: چاپار.
۱۹. ریاحی‌نیا، نصرت؛ مکارم، مهساالسادات؛ فرجی‌پور، اعظم؛ و حاصلی، نسرین (۱۳۹۴). تأثیر کتاب‌درمانی گروهی بر افزایش عزت‏نفس کودکان آسیب‌دیدۀ کار. پژوهش‌های مشاوره، ۱۴(۵۴)، ۱۱۱-۱۲۵.
۲۰. روشن چسلی، رسول (۱۳۹۲). تأثیر قصه‌گویی مبتنی بر آموزش مهارت‌های اجتماعی بر بهبود مهارت‌های اجتماعی و مشکلات رفتاری دانش‌آموزان پسر هشت تا دهساله مبتلا به اختلال رفتار مقابله‌ای و بی‌اعتنائی. مطالعات روان‌شناسی بالینی، ۳(۱۰)، ۷۳ - ۹۳.
۲۱. شجاعی کاریزکی، شایسته؛ حاجی زین‌العابدینی، محسن؛ و شاپوری، سودابه (۱۳۹۴). تأثیر کتاب‎درمانی بر کاهش میزان افسردگی در کودکان (مطالعۀ موردی بهزیستی استان تهران). تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، ۲۱(۲)، ۲۹۷-۳۰۸. http://dorl.net/dor/۲۰,۱۰۰۱.۱.۲۶۴۵۵۷۳۰.۱۳۹۴.۲۱.۲.۴.۰
۲۲. شفیع‌آبادی، عبدالله (۱۳۹۰). پویایی گروه و مشاوره گروهی. تهران: رشد.
۲۳. شیبانی، شهناز؛ یوسفی لویه، مجید؛ و دلاور، علی (۱۳۸۵). تأثیر قصه‌درمانی بر کاهش علائم افسردگی در کودکان افسرده. پژوهش در حیطه کودکان استثنایی، ۶(۴)، ۸۹۳ - ۹۱۶.
۲۴. صنعت‌نگار، سارا؛ حسن‌آبادی، حسین؛ و اصغری نکاح، محسن (۱۳۹۱). اثربخشی قصه‌درمانی گروهی بر کاهش ناامیدی و تنهایی کودکان دختر مراکز شبه‌خانواده. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، ۶(۴)، ۷ - ۲۴.
۲۵. طهماسبی آشتیانی، سمیرا؛ آبام، زویا؛ و تاجداران، منصور (۱۳۹۳). تأثیر کتاب‌درمانی بر مهارت‌های اجتماعی کودکان دختر و پسر ۷ - ۱۲ سال عضو فعال کتابخانه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان شهر تهران. کتابداری و اطلاع‌رسانی، ۱۷(۳)، ۱۳۷-۱۵۶.
۲۶. طهماسبیان، کارینه (۱۳۸۵). کاربرد کتاب در آموزش مهارت‌های اجتماعی به کودکان. اولین کنگره سراسری هنردرمانی در ایران (مجموع مقالات). تهران: دانشگاه شهید بهشتی، پژوهشکده خانواده، مرکز مطالعات هنردرمانی، صفحه ۱۲۴-۱۳۰.
۲۷. عارفی، مژگان و رضویه، اصغر (۱۳۸۲). بررسی رابطه پرخاشگری آشکار و ارتباطی با سازگاری عاطفی-اجتماعی دانش‌آموزان دختر و پسر دوره ابتدایی. دانش و پژوهش در روان‌شناسی، ۱۶، ۱۱۳-۱۲۵.
۲۸. گلی‌نژاد، محمد و موسی‌زاده، ابراهیم (۱۳۹۱). جرئت‌ورزی به‌عنوان یک مهارت ارتباطی مؤثر. اصلاح و تربیت، ۱۲۰، ۵ - ۷.
۲۹. گودرزی، نسرین (۱۳۹۶). قصه‌درمانی و اثرات تربیتی آن. تهران: رشد.
۳۰. گودرزی، نسرین؛ مکوند حسینی، شاهرخ؛ رضایی، علی‌محمد؛ و اکبری بلوطبنگان، افضل (۱۳۹۳). اثربخشی آموزش مهارت‌های زندگی به روش قصه‌گویی بر میزان کم‌رویی دانش‌آموزان. فصلنامه مطالعات روان‌شناسی بالینی، ۱۷(۵)، ۱۲۱ - ۱۳۶.
۳۱. محمدی، مهدی (۱۳۹۲). تحقیقات تحلیل محتوا در ادبیات کودکان و نوجوانان ایران از سال ۱۳۵۳-۱۳۹۰. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، ۱۹(۱)، ۱۱۱-۱۱۳. http://dorl.net/dor/۲۰,۱۰۰۱.۱.۲۶۴۵۵۷۳۰.۱۳۹۲.۱۹.۱.۶.۶
۳۲. محمدی‌فر، محمدعلی؛ نجفی، محمود؛ و صالحین، میرزاعلی (۱۳۹۵). رابطه حرمت خود، سبک‌های شوخ‌طبعی و کم‌رویی با احساس تنهایی در دانش‌آموزان. فصلنامه اندیشه‌های نوین تربیتی، ۱۲(۳)، ۶۱-۷۴.
۳۳. نژادسلیمانی، راحله (۱۳۹۱). مقایسه اثربخشی دو شیوه گروه‌درمانی شناختی-رفتاری و واقعیت‌درمانی بر جرئت‌ورزی دختران دبیرستانی کم‌جرئت شهر سرخس. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد. دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.
۳۴. هارجی، اون؛ ساندرز، کریستین؛ و دیکسون، دیوید (۱۳۹۰). مهارت‌های اجتماعی در ارتباط بین‌فردی. ترجمه خشایار بیگی و مهرداد فیروزبخت. تهران: انتشارات رشد (اثر اصلی چاپ‌شده در سال ۲۰۰۴).
35. Brewster, E. (2011). An Investigation of Experiences of Reading for Mental Health and Well-being and their Relation to Models of Bibliotherapy. PhD thesis, University of Sheffield.
36. Coşkuntürk, A. E., & Gözen, D. (2018). The effect of interactive therapeutic play education program on anxiety levels of children undergoing cardiac surgery and their mothers. Journal of PeriAnesthesia Nursing, 33(6), 781-789. [DOI:10.1016/j.jopan.2017.07.009]
37. Lange, AJ. & Jakubowski, P. (1976). Responsible Assertive Behavior: Cognitive/behavioral Procedures for Trainers. Research PressPub, Champaign, Illinois.
38. Magaji, Sh. (2016). Bibliotherapy as a problem-solving skill of counsellors and teachers for character and skill development in Ogun State, Nigeria. Journal of Education and Practice, 7(20), 18-22.
39. Matsuura, N., Hashimoto, T. & Toichi, M. (2009). Correlations among self-esteem, aggression, adverse childhood experiences and depression in inmates of a female juvenile correctional facility in Japan. Psychiatry and Clinical Neurosciences, 63(4), 478-485. [DOI:10.1111/j.1440-1819.2009.01996.x]
40. Michelson, L. & Wood, R. (1982). Development and psychometric properties of the children's assertive behavior scale. Journal of Behavioral Assessment, 4(1), 3-13. [DOI:10.1007/BF01321378]
41. Ostrov JM. & GodleskiS, A. (2009). Impulsivity-hyperactivity and subtypes of aggression in early childhood: An observational and short-term longitudinal study. European Child & Adolescent Psychiatry, 18(8), 477-483. [DOI:10.1007/s00787-009-0002-2]
42. Pardeck, J. A. & Pardeck, J. T. (1984). An overview of the bibliotherapeutic treatment approach: Implications for clinical social work practice. Family Therapy, 11(3), 241-252.
43. Pardeck, J. T. & Markward, M. J. (1995). Bibliotherapy: Using books to help children deal with problems. Early Child Development and Care, 106(1), 75-90. [DOI:10.1080/0300443951060108]