تأثیر نشست‌های کتاب‌خوان با محوریت ادبیات نوجوانان بر میزان مسئولیت‌پذیری اعضای 9 تا 14 سال کتابخانه عمومی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 گروه علم اطالعات و دانش شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

4 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

10.61186/publij.30.4.396
چکیده
هدف: هدف اصلی این پژوهش کشف میزان تأثیر نشست‌های کتاب‌خوان با محوریت ادبیات نوجوانان بر مسئولیت‌پذیری اعضای 9 تا 14 سال کتابخانه عمومی شهر مود در استان خراسان جنوبی است.
روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و در زمره تحقیقات شبه‌آزمایشی با طرح گروه آزمایش و گروه کنترل است. درجمع‌‌آوری داده‌‌ها از پرسشنامه مسئولیت‌پذیری نوجوانان (نعمتی،1386) که شامل 50 سؤال است استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل 120 عضو نوجوان کتابخانه عمومی شهر مود بود که تعداد 40 نفر به‌صورت تصادفی به‌عنوان نمونه در دو گروه 20 نفری، به روش گمارش تصادفی انتصاب شدند. در تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل کوواریانس و آزمون تی  مستقل استفاده شد.
یافته‌‌ها: میانگین مسئولیت‌پذیری اعضای نوجوان کتابخانه، بیشتر از حد متوسط و کمتر از حد مطلوب بود. تفاوت معنی‌داری میان مسئولیت‌پذیری و همچنین هفت مؤلفه آن -شامل خودمدیریتی، نظم‌پذیری، قانونمندی، امانتداری، وظیفه‌شناسی، سازمان‌یافتگی و پیشرفت‌گرایی- در دو گروه آزمایش و کنترل مشاهده شد. مرحله پیگیری نشان داد که میزان میانگین مسئولیت‌پذیری و شش مؤلفه آن رو به فزونی بوده است.
نتیجه‌گیری: این پژوهش به دنبال آن بود تا قدمی در مسیر پر کردن خلأ نظری و کاربردی در زمینه انجام مطالعات مربوط با نمایان کردن ظرفیت کتابخانه‌های عمومی در رشد شخصیت و کسب مهارت‌های فردی و اجتماعی نوجوانان بردارد.

کلیدواژه‌ها


۱. آذرمهر، فاطمه (۱۳۹۱). شناخت وظایف و مسئولیت‌پذیری: جایگاه وظیفه‌شناسی و مسئولیت‌پذیری در قرآن و سنت (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). حوزه علمیه خراسان، مشهد، ایران.
۲. اسفندیاری مقدم، علیرضا؛ محققی، حسین و رضوی ملایری، زهرا (۱۳۹۴). تأثیر فعالیت‌های کتابخانه‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بر خلاقیت کودکان (مطالعه موردی: شهر همدان). تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، ۲۱ (۸۱)،۲۵۹-۲۷۶.
۳. اشرفی‌‌ریزی، حسن (۱۳۸۳). درآمدی بر مطالعه و نقش خدمات ویژه کتابخانه‌های عمومی در توسعه فرهنگ مطالعه. تهران: چاپار.
۴. اعتمادی‌‌فرد، مهدی(۱۳۹۳). نگرش‌ها و رفتارهای ایرانیان در زمینه ازدواج فامیلی. دوفصلنامه مطالعات جنسیت و خانواده،۲(۱)، ۶۱-۷۸.
۵. اکبرنژاد، رضا (۱۳۹۷). باورهای انگیزشی مطالعه و رابطۀ آن با عملکرد سازمانی کارکنان و استفادۀ اعضا از کتابخانه‌های عمومی (رساله دکترای تخصصی). دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران.
۶. اله‌‌یاری فومنی، محمد (۱۳۹۶، ۲۸ فروردین). هدایت نشست‌های کتاب‌خوان به سمت مدارس در سال ۹۶. (شماره خبر ۴۲۶۶). بازیابی شده از: https://www.iranpl.ir/news/۴۲۶۶
۷. پریرخ، مهری (۱۳۸۲). نقش ادبیات کودکان و نوجوانان در پاسخگویی به نیازهای آنان. کتابداری و اطلاع‌رسانی،۶(۳)، ۲۳-۲۶.
۸. خواجه‌نوری، بیژن؛ مساوات، سیدابراهیم و ریاحی، زهرا (۱۳۹۳). رابطه سبک زندگی و مسئولیت‌پذیری فردی و اجتماعی، مطالعه موردی: نوجوانان دبیرستانی شیراز. علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۴(۵)، ۱۹ -۳۶.
۹. سوری، سارا (۱۳۹۵). شناسایی عناصر طراحی داخلی کتابخانه‌های عمومی سازگار با شرایط اجتماعی، فنی و اقتصادی ایران: بازطراحی فضای داخلی کتابخانه عمومی شهید دستغیب (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه خوارزمی، تهران.
۱۰. شکوهیان، محبوبه (۱۳۹۰). بررسی نیازهای اطلاعاتی نوجوانان ۱۵-۱۸ ساله از کتابخانه‌های تحت پوشش نهاد کتابخانه‌های عمومی شهر اصفهان (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
۱۱. شولتز، دوان. پی و شولتز، سیدنی. الن (۱۴۰۰). نظریه‌‌های شخصیت. ترجمه یحیی سیدمحمدی. تهران، ویرایش.
۱۲. صالحی، معصومه (۱۳۹۲). تحلیل و ارزیابی میزان مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان مقطع متوسطه شهراصفهان به‌عنوان حوزه‌ای از برنامه درسی پوچ (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
۱۳. طالبی، ابوتراب و خوش‌بین، یوسف (۱۳۹۱). مسئولیت‌پذیری اجتماعی نوجوانان. فصلنامه علوم اجتماعی، ۵۹، ۲۳۸-۲۰۸.
۱۴. کیان‌‌راد، زهرا؛ فهیم‌‌نیا، فاطمه و نقشینه، نادر (۱۳۹۶). ارزیابی خدمات جنبی کتابخانه‌های وابسته به نهاد کتابخانه‌های عمومی شهر تبریز و نقش آن در توسعه فرهنگ مطالعه مخاطبان کودک و نوجوان آن. کتابداری و اطلاع‌رسانی،۲، ۴۱-۶۰.
۱۵. مسلمان، طاهره و کریم‌‌زاده، مهناز (۱۳۹۷). اثربخشی تبلیغ طرح‌های کتاب‌خوانی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور بر جذب مخاطب از نظر اعضای کتابخانه: مطالعه موردی کتابخانه‌های عمومی استان زنجان. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، ۲۴(۳)،۴۶۱-۴۷۸.
۱۶. ملایی، ابراهیم (۱۳۹۱). شناسایی راه‌های بهبود خدمات جنبی درکتابخانه‌های عمومی استان اصفهان از دیدگاه کاربران بر مبنای رهنمود های ایفلا و یونسکو (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
۱۷. نعمتی، پری سیما (۱۳۸۶). تهیه و هنجاریابی آزمون دانش‌آموزان مقطع راهنمایی شهر تهران در دو بعد شخصی و اجتماعی (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه علامه، تهران، ایران.
۱۸. نوحی، نزهت؛ عسکری، زهرا؛ و مرادی، فرهاد (۱۳۹۴، بهمن). آموزش مهارت‌های اجتماعی در کلیله‌ودمنه (با تکیه بر همکاری، همدلی، مسئولیت‌پذیری و خویشتن‌داری). هشتمین همایش پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی (صص. ۱۴۹۵-۱۵۱۱)، زنجان، ایران.
19. Bhatt, R. (2010). The impact of public library uses on reading, television, and academic libraries. Jornal of Urban Economics, 68 (2), 148-166. [DOI:10.1016/j.jue.2010.03.008]
20. Kharrazi, S.K., & Delgoshee, Y. (2019). Cognitive approach toward & its impact on social responsibility of pre-school children. Procedia Social & Behavioral Sciences, 5.2174-2177. [DOI:10.1016/j.sbspro.2010.07.432]
21. Lauermann, F., & Karabenick, S. A. (2022). The meaning & measure of teachers sense of responsibility for educational outcomes. Journal of Teaching & Teacher Education, 30, 13-26. [DOI:10.1016/j.tate.2012.10.001]
22. Nohi, N., Askari, Z, & Moradi, F. (2014). Teaching social skills in Kilila and Demeneh (based on cooperation, empathy, responsibility and self-control). The 8th Persian Language and Literature Research Conference (pp. 1511-1495), Zanjan, Iran.
23. Pekdoğan, S. (2016). Investigation of the effect of story-based social skills training program on the social skill development of 5-6 year-old children. TED EĞİTİM VE BİLİM, 41(183).305-318. [DOI:10.15390/EB.2016.4618]
24. Tuttle, J. (2006). Positive Adolescent life skills training for high-risk Teens: Results of a group intervention study. Pediatrics Health Care, 20(3) , 181-191. [DOI:10.1016/j.pedhc.2005.10.011]